Yaşlı Yakınınız İçin Evde Güvenlik ve Düşme Önleme

Düşmeler, ileri yaştaki bireylerde yaralanmaların ve hareket kısıtlılığının önemli nedenleri arasındadır. Bir kez düşen kişide yeniden düşme kaygısı gelişebilir ve bu kaygı hareketi azaltarak riski daha da artırabilir. Evde yapılacak basit düzenlemeler ve düzenli takip, yakınınızın bağımsızlığını koruyarak daha güvenli yaşamasına yardımcı olabilir.

Ev düzenlemesi ve aydınlatma

Düşmelerin önemli bir kısmı evde, gündelik işler sırasında yaşanır. Evi yakınınızın gözünden gezerek takılabileceği, kayabileceği ya da uzanmakta zorlanacağı noktaları belirlemek iyi bir başlangıçtır.

Yürüme yolları ve eşyalar

• Kayan halı ve paspasları kaldırın ya da altlarına kaydırmaz taban ekleyin.
• Uzatma kablolarını, eşyaları ve takılmaya yol açabilecek engelleri yürüme yollarından uzaklaştırın.
• Sık kullanılan eşyaları bel ile göz hizası arasındaki raflara yerleştirin; yakınınızın tabure ya da sandalyeye çıkmasına gerek kalmasın.
• Tutunmak için kullanılabilecek mobilyaların sağlam ve sabit olduğundan emin olun.
• Merdivenlerde iki tarafa tırabzan taktırın, basamak kenarlarını belirgin hâle getirin ve basamaklarda eşya bırakmayın.
• Arkası kapalı, kaymaz tabanlı ayakkabı ya da terlik tercih edin. Yalnızca çorapla ya da yere değen uzun kıyafetlerle yürümekten kaçının.

Aydınlatma

• Odaların ve koridorların eşit biçimde aydınlanmasına dikkat edin; karanlık köşe bırakmayın.
• Yatak odasından banyoya giden yol boyunca gece lambası ya da hareketle yanan ışıklar kullanın.
• Yataktan kalkmadan yakılabilecek bir lamba bulunsun.
• Merdivenlerin hem başında hem de sonunda ışık anahtarı olmasına özen gösterin.

Yakınınızın göz kontrollerinin düzenli yapılması ve gözlüklerinin güncel olması da güvenli yürüyüşün bir parçasıdır. Çok odaklı gözlük kullananların merdiven inerken daha dikkatli olması gerekebilir.

Banyo güvenliği

Islak ve kaygan zeminler nedeniyle banyo, evde düşmelerin sık yaşandığı yerlerden biridir. Birkaç düzenleme bu alanı çok daha güvenli hâle getirebilir.

• Klozetin ve duş alanının yanına tutunma barı taktırın. Havlu askıları ve lavabo, vücut ağırlığını taşımak için tasarlanmamıştır.
• Duş alanının içine ve çıkışına kaydırmaz paspas yerleştirin.
• Ayakta durmakta zorlanıyorsa duş sandalyesi kullanarak oturarak yıkanmasını sağlayın.
• Oturup kalkmakta zorlanıyorsa yükseltilmiş klozet oturağı işini kolaylaştırabilir.
• Suyun sıcaklığını kontrol edin; ileri yaşta sıcağa duyarlılık azalabilir ve bu durum yanık riskini artırır.
• Banyo kapısının içeriden kilitlenmemesini ya da gerektiğinde dışarıdan açılabilmesini sağlayın.

İlaç düzeni

Bazı ilaçlar baş dönmesi, uyku hâli ya da ayağa kalkınca tansiyon düşmesi yaparak düşme riskini artırabilir. Uyku ilaçları, sakinleştiriciler, bazı tansiyon ilaçları ve idrar söktürücüler bunlara örnek gösterilebilir.

• Reçetesiz ürünler, vitaminler ve bitkisel ürünler dahil tüm ilaçların güncel bir listesini tutun ve bu listeyi düzenli olarak hekiminizle gözden geçirin.
• Hiçbir ilacı kendi kararınızla bırakmayın ya da dozunu değiştirmeyin.
• Günlere ve saatlere bölünmüş ilaç kutuları ve hatırlatıcı alarmlar, ilaçların unutulmasını ya da iki kez alınmasını önlemeye yardımcı olur.
• Yakınınıza yataktan ya da koltuktan yavaş kalkmasını hatırlatın. Önce oturup birkaç saniye beklemek, ani baş dönmelerini azaltabilir.

Beslenme, sıvı ve hareket

Yaşla birlikte susama hissi azalabilir. Yetersiz sıvı alımı baş dönmesine, halsizliğe ve bilinç bulanıklığına yol açarak düşme riskini artırabilir. Gün boyunca düzenli aralıklarla su teklif edin; kalp ya da böbrek hastalığı olanlarda sıvı miktarını hekim belirler.

Yeterli protein içeren dengeli beslenme, kas gücünün korunmasına yardımcı olur. Açıklanamayan kilo kaybı ya da iştahsızlık fark ederseniz hekiminize danışın. Kemik sağlığıyla ilgili takviyeler yalnızca hekim önerisiyle kullanılmalıdır.

Düşme korkusuyla hareketten kaçınmak kasları zayıflatarak riski artırabilir. Hekiminizin ya da fizyoterapistinizin önerdiği denge ve kuvvet egzersizleri, güvenli biçimde yapıldığında daha dengeli yürümeye katkı sağlayabilir. Baston ya da yürüteç kullanılıyorsa bunların boya uygun ayarlanmış olması önemlidir.

Profesyonel destek ne zaman gerekir?

Bazı durumlar, düşme riskinin evde alınan önlemlerin ötesinde bir uzman gözüyle değerlendirilmesini gerektirebilir. Aşağıdakilerden biri söz konusuysa hekiminizle konuşmanızı öneririz:

• Son dönemde bir düşme yaşandıysa ya da düşme tehlikesi atlatıldıysa
• Yürürken, oturup kalkarken ya da merdiven çıkarken zorlanma, eşyalara tutunarak yürüme
• Sık yaşanan baş dönmesi ya da denge kaybı
• Unutkanlık nedeniyle ilaçların karıştırılması
• Banyo, tuvalet ve giyinme gibi günlük işlerde yardıma ihtiyaç duyulması
• Hastaneden yeni taburcu olma ya da uzun saatler yalnız kalma

Yakınınız evde yalnız kalıyorsa, düştüğünde yardım çağırabileceği bir düzen kurun. Her zaman üzerinde taşıyabileceği bir telefon ya da acil çağrı cihazı bu konuda işe yarar.

Ne zaman hekime ya da 112'ye başvurmalısınız?

Yakınınız düştüğünde onu hemen ayağa kaldırmaya çalışmayın. Önce bilincini, ağrısı olup olmadığını ve kollarını, bacaklarını hareket ettirebildiğini kontrol edin. Aşağıdaki durumlarda gecikmeden hekime başvurun:

• Kan sulandırıcı kullanan yakınınız başını çarptıysa, belirgin bir yakınması olmasa bile
• Düşmenin ardından geçmeyen ya da artan ağrı, şişlik veya morluk
• Düşmeden hemen önce baş dönmesi, fenalık ya da çarpıntı hissettiyse
• Tekrarlayan düşmeler, yeni başlayan baş dönmesi ya da belirgin denge kaybı
• Düşmenin ardından yürümekten çekinme ya da günlük işlerini yapmakta zorlanma

Bilinç kaybı, nefes darlığı, göğüs ağrısı ya da başını çarptıktan sonra kusma, giderek artan uyku hâli veya kafa karışıklığı acil durumdur. Kalçada şiddetli ağrı, ayağına basamama ya da bacağın kısalmış veya dışa dönmüş görünmesi ile yüzde kayma, konuşma bozukluğu gibi inme belirtileri de bu kapsamdadır; bu durumlarda hemen 112'yi arayın. Evde bakım acil sağlık hizmetinin yerine geçmez.

Curavita ile evde destek

Curavita Evde Sağlık olarak evde bakım hizmetimizle günlük yaşam aktivitelerinde ve kişisel bakımda yakınınıza destek oluyor, evde fizik tedavi hizmetimizle hekiminizin önerisi doğrultusunda denge ve kas gücünü destekleyen egzersiz programları uyguluyoruz. Düşme riskini artırabilecek nedenleri ve kullanılan ilaçları değerlendirmek için evde doktor muayenesi de planlayabilirsiniz.