AFP (Alfa-Fetoprotein) Testi

AFP (alfa-fetoprotein) nedir?

Alfa-fetoprotein (AFP), anne karnındaki bebeğin karaciğeri ve yolk kesesi tarafından bol miktarda üretilen bir proteindir. Doğumdan sonra düzeyi hızla düşer ve yaşamın ilk yılı içinde yetişkin düzeylerine iner. Sağlıklı yetişkinlerin kanında yalnızca çok az miktarda bulunur.

Bazı karaciğer hücreleri veya belirli tümör hücreleri yeniden AFP üretmeye başlayabilir; bu nedenle AFP bir tümör belirteci olarak kullanılır. Ancak tümör belirteçleri tek başına tarama ya da tanı testi değildir ve iyi huylu durumlarda da yükselebilir. AFP, kan serumunda immünolojik yöntemlerle ölçülür.

AFP testi hangi durumlarda istenir?

AFP, en çok karaciğer hücreli kanser (hepatosellüler karsinom) ile bazı testis ve yumurtalık kaynaklı germ hücreli tümörlerin izleminde kullanılır. Siroz veya kronik hepatit B gibi riski artmış kişilerde hekimler, ultrason gibi görüntüleme yöntemleriyle birlikte belirli aralıklarla AFP ölçümü isteyebilir. Belirti göstermeyen ve risk taşımayan kişilerde genel tarama amacıyla önerilmez.

Gebelikte AFP, bebeğin gelişimine yönelik tarama testlerinin bir parçası olarak da ölçülür. Bu değerlendirme gebelik haftasına göre ayrı bir hesaplamayla yapılır ve tümör belirteci olarak yorumlanmaz.

• Siroz veya kronik viral hepatiti olan kişilerin düzenli izlemi
• Görüntülemede karaciğerde saptanan bir kitlenin değerlendirilmesi
• Testis veya yumurtalık kaynaklı germ hücreli tümör şüphesinde ek bilgi
• Tümör tedavisine yanıtın izlenmesi
• Tedavi sonrası dönemde hastalığın tekrarlama olasılığının takibi

AFP testine nasıl hazırlanılır?

AFP düzeyi öğünlerden etkilenmediği için teste aç gelmeniz gerekmez. Gebelik AFP düzeyini doğal olarak artırdığından gebe olup olmadığınızı mutlaka bildirin. Yüksek doz biotin (B7 vitamini) içeren takviyeler bazı ölçüm yöntemlerini etkileyebileceği için kullanıyorsanız örnekten önce belirtin; ara verilmesi gerekip gerekmediğini hekiminize danışın.

Kan, koldaki toplardamardan jel içeren serum tüpüne alınır. İzlem amacıyla yapılan ölçümlerde sonuçların karşılaştırılabilmesi için mümkünse aynı laboratuvar ve aynı yöntem tercih edilmelidir. Karaciğer hastalığı nedeniyle düzenli ölçüm gereken kişilerde örnek, evde ya da iş yerinde hemşire tarafından alınabilir.

AFP sonucu ne anlama gelir?

AFP'nin yüksek bulunması, kendi başına bir tümör olduğunu göstermez. Akut veya kronik hepatit, siroz ve karaciğerin kendini onardığı dönemler gibi iyi huylu durumlarda da hafif ya da orta düzeyde artış görülebilir. Belirgin ve giderek artan değerler ise hekimin görüntüleme ve diğer testlerle ek değerlendirme yapmasını gerektirebilir. Nadiren, AFP'nin kalıtsal olarak yüksek seyrettiği ve hiçbir hastalık belirtisi olmayan aileler de bulunur.

Takip edilen hastalarda tek bir ölçümden çok, değerlerin zaman içindeki eğilimi önem taşır; tedaviden sonra düşen AFP genellikle olumlu bir işaret kabul edilir. Normal bir sonuç da hastalığı tamamen dışlamaz, çünkü bazı tümörler AFP üretmez. Bebeklerde ve gebelerde AFP doğal olarak yüksek olduğundan referans aralıkları yaşa, cinsiyete, gebeliğe ve laboratuvara göre değişir; çalışılan laboratuvarın aralığı bu sayfada gösterilmektedir. AFP sonucunun sizin için anlamını, belirtileriniz ve diğer incelemelerle birlikte hekiminiz değerlendirecektir.