Serbest Testosteron Testi

Serbest testosteron nedir?

Kanda dolaşan testosteronun büyük bölümü, SHBG (seks hormonu bağlayıcı globulin) adlı proteine sıkıca, bir kısmı da albümine gevşek biçimde bağlıdır. Hiçbir proteine bağlı olmayan küçük bölüm ise serbest testosteron olarak adlandırılır. Bu kısım hücrelere doğrudan geçerek erkeklik hormonu etkisini gösterebildiği için hormonun biyolojik olarak etkin bölümü kabul edilir. Serbest kısım, toplam testosteronun yalnızca yüzde birkaçı kadardır.

Serbest testosteron, özel yöntemlerle doğrudan ölçülebildiği gibi total testosteron, SHBG ve albümin değerlerinden hesaplanarak da belirlenebilir. Yöntemler arasında belirgin farklar olabildiği için takip ölçümlerinin aynı laboratuvarda yapılması önerilir. Total testosteronla birlikte değerlendirildiğinde, vücudun gerçekte kullanabildiği hormon miktarı hakkında daha doğru bir fikir verir.

Serbest testosteron testi hangi durumlarda istenir?

Bu test genellikle total testosteron sınırda çıktığında ya da SHBG düzeyinin değişmiş olabileceği durumlarda istenir. Obezite, tip 2 diyabet, ileri yaş, tiroit ve karaciğer hastalıkları SHBG'yi etkileyerek total testosteronun gerçek durumu yansıtmamasına yol açabilir. Kadınlarda ise androjen fazlalığını göstermede total testosterona göre daha duyarlı olabilir. Erkeklerde testosteron eksikliğine ait belirtiler varken total değer normal ya da sınırda bulunursa, serbest testosteron karar vermeyi kolaylaştırabilir.

• Erkeklerde cinsel istek azalması, sertleşme sorunu veya sürekli yorgunluk
• Total testosteronun sınırda bulunması
• Kadınlarda artmış kıllanma, sivilce veya adet düzensizliği
• Polikistik over sendromu (PKOS) değerlendirmesi
• SHBG'yi etkileyen hastalıklar veya ilaç kullanımı

Serbest testosteron testine nasıl hazırlanılır?

Testosteron düzeyi sabah saatlerinde en yüksektir ve gün içinde azalır; bu nedenle kanın sabah erken saatlerde verilmesi önerilir. Yemek sonrasında değer bir miktar düşebildiğinden ölçüm genellikle gece boyu süren açlığın ardından yapılır. Kadın hastalarda örnek alma günü, adet döngüsüne göre hekim tarafından belirlenebilir. Tekrar ölçüm gerekirse örneğin yine sabah ve aç karnına verilmesi, sonuçların karşılaştırılmasını sağlar.

Hormon içeren ilaçlar, özellikle doğum kontrol hapları, SHBG düzeyini değiştirerek serbest testosteronu etkileyebilir; kullandığınız tüm ilaçları belirtin. Ölçüm immünolojik bir yöntemle yapılıyorsa yüksek doz biyotin (B7 vitamini) de sonucu etkileyebilir. Testten önceki gün ağır egzersizden kaçının. Sabah saatlerinde evden çıkmak zor geliyorsa kan örneği hemşire tarafından evinizde de alınabilir.

Serbest testosteron sonucu ne anlama gelir?

Erkeklerde düşük serbest testosteron, total değer normal görünse bile dokulara ulaşan hormonun yetersiz olabileceğini düşündürür. Testislerle ilgili sorunlar, hipofiz bezi hastalıkları, obezite ve bazı ilaçlar olası nedenler arasındadır. Kadınlarda yüksek serbest testosteron, kıllanma ve sivilce gibi belirtilerin hormonal kaynağını destekler; bu tablonun en sık nedeni polikistik over sendromudur. Erkeklerde belirgin yükseklik ise testosteron içeren ürün kullanımını akla getirir.

Tek bir düşük sonuçla karar verilmez; hekiminiz genellikle ölçümü başka bir sabah tekrarlatır. Değerler yaşa, cinsiyete, kullanılan yönteme ve laboratuvara göre belirgin farklılık gösterir; bu nedenle laboratuvarın bu sayfadaki referans bilgisi de yaş ve cinsiyete göre verilir. Sonucunuzun anlamı; total testosteron, SHBG, belirtileriniz ve diğer hormon testlerinizle birlikte hekiminiz tarafından yorumlanmalıdır.