Dışkıda Gizli Kan (Gaitada Gizli Kan) Testi

Dışkıda gizli kan testi nedir?

Dışkıda gizli kan testi, dışkıda çıplak gözle fark edilemeyecek kadar az miktardaki kanı saptamak için yapılır. Sindirim kanalında gelişen küçük ve belirti vermeyen kanamalar dışkının rengini değiştirmeyebilir. Bu tür kanamalar polip, iltihap, hemoroid veya kalın bağırsak kanseri gibi farklı durumların ilk işareti olabilir. Kalın bağırsak kanseri erken evrede yakalandığında tedavi başarısı belirgin şekilde arttığı için bu basit test tarama programlarında önemli bir yer tutar.

Günümüzde yaygın kullanılan immünokimyasal yöntem, insan hemoglobinine özgü antikorlar aracılığıyla kanı tanır ve özellikle kalın bağırsak kaynaklı kanamalara duyarlıdır. Daha eski guayak temelli yöntemler ise hemoglobinin kimyasal etkisini ölçer ve bazı besinlerden etkilenebilir. Test sonucu pozitif ya da negatif şeklinde raporlanır. Test kanamanın kaynağını göstermez; yalnızca ileri inceleme gerekip gerekmediğine karar vermeye yardımcı olur.

Dışkıda gizli kan testi hangi durumlarda istenir?

Bu test en çok, belirtisi olmayan kişilerde kalın bağırsak kanserinin erken tanısına yönelik taramalarda kullanılır. Türkiye'deki ulusal tarama programında 50–70 yaş arasındaki kadın ve erkeklere genellikle iki yılda bir önerilir; aile öyküsü gibi risk etkenleri olanlarda doktor farklı bir plan belirleyebilir. Bazı sindirim sistemi şikâyetlerinin değerlendirilmesinde de istenebilir.

• Ortalama risk taşıyan kişilerde kalın bağırsak kanseri taraması
• Nedeni araştırılan demir eksikliği anemisi
• Bağırsak alışkanlıklarında haftalardır süren değişiklik
• Açıklanamayan karın ağrısı veya istemsiz kilo kaybı

Dışkıda gizli kan testine nasıl hazırlanılır?

Bu test öncesinde aç kalmanız gerekmez. İmmünokimyasal yöntemde genellikle diyet kısıtlaması yoktur; guayak temelli yöntem kullanılıyorsa birkaç gün kırmızı et, bazı çiğ sebzeler ve yüksek doz C vitamini kısıtlanabilir. Adet dönemi, kanayan hemoroid veya idrarda kan varlığında örnek verilmemesi, yanlış pozitif sonuçları önlemek için önerilir. Aspirin veya kan sulandırıcı kullanıyorsanız ilacınızı kendiliğinizden bırakmayın; durumu doktorunuza danışın.

Örnek, idrar ve tuvalet suyuyla karışmadan temiz bir yüzeye yapılan dışkıdan, kabın kapağındaki çubuk veya kaşıkla alınır. Laboratuvar birden fazla güne ait örnek istiyorsa her örneği ayrı kaba koymanız ve kapları etiketlemeniz gerekir. Evde test yaptırmak istediğinizde örnek kabı size teslim edilir, örneği siz alırsınız ve hemşire kabı teslim alarak laboratuvara iletir. Örneği teslim edene kadar serin bir yerde, doğrudan güneş almayacak şekilde saklayın.

Dışkıda gizli kan sonucu ne anlama gelir?

Negatif sonuç, incelenen örnekte gizli kan saptanmadığını gösterir. Ancak polip ve tümörler her zaman sürekli kanamadığı için negatif bir sonuç hastalık olasılığını tamamen ortadan kaldırmaz; tarama önerilen aralıklarla tekrarlanmalıdır. Dışkıda gözle görülen kan veya siyah, katran kıvamında dışkı gibi belirtiler olursa test sonucunu beklemeden doktora başvurulmalıdır.

Pozitif sonuç, sindirim kanalında bir kanama olduğunu düşündürür ancak kanser anlamına gelmez. Hemoroid, anal fissür, polipler, iltihabi bağırsak hastalıkları ve kullanılan yönteme göre mide ya da on iki parmak bağırsağı ülserleri de pozitifliğe yol açabilir. Kanamanın nedenini bulmak için doktorunuz genellikle kolonoskopi gibi ileri incelemeler ister. Kullanılan yöntem ve referans ifadesi laboratuvara göre değişebilir; bu laboratuvarın referansı sayfada gösterilir. Sonuç, şikâyetleriniz ve diğer bulgularla birlikte hekim tarafından yorumlanmalıdır.