İntakt PTH (Parathormon) Testi

Parathormon (PTH) nedir?

Parathormon, boyunda tiroit bezinin arka yüzünde bulunan ve genellikle dört adet olan küçük paratiroit bezlerinden salgılanır. Temel görevi kandaki kalsiyumu dar bir aralıkta tutmaktır. Kalsiyum düştüğünde PTH artar; kemiklerden kalsiyum salınmasını sağlar, böbreklerin kalsiyumu geri tutmasını ve fosforu atmasını destekler, D vitaminini aktif hale getirerek bağırsaktan kalsiyum emilimini artırır.

İntakt PTH testi, hormonun parçalanmamış, bütün molekülünü hedefleyen immünolojik bir yöntemle ölçülür. Sonuç tek başına değil, aynı anda ölçülen kalsiyum düzeyiyle birlikte anlam kazanır. Bu nedenle test çoğunlukla kalsiyum, fosfor, D vitamini ve böbrek fonksiyon testleriyle birlikte istenir. Kronik böbrek hastalığında ise PTH, kemik ve mineral dengesinin izlenmesinde düzenli olarak kullanılan önemli bir göstergedir.

PTH testi hangi durumlarda istenir?

Kan kalsiyumunun beklenenden yüksek ya da düşük bulunması, PTH ölçümünün en sık nedenidir. Hekim bu test yardımıyla sorunun paratiroit bezlerinden mi yoksa başka bir nedenden mi kaynaklandığını anlamaya çalışır. Böbrek taşı veya kemik erimesi gibi durumların altında paratiroit kaynaklı bir kalsiyum bozukluğu yatabildiği için bu hastalarda da ölçüm sık yapılır. Tiroit ya da paratiroit ameliyatı geçiren kişilerde ise bezlerin işlevinin korunup korunmadığını anlamaya yardımcı olur.

• Kan kalsiyumunun yüksek veya düşük çıkması
• Tekrarlayan böbrek taşları
• Kemik erimesi (osteoporoz) veya açıklanamayan kırıklar
• Kronik böbrek hastalığında kemik ve mineral takibi
• Tiroit veya paratiroit ameliyatı sonrası kontrol
• Ağız çevresinde ve parmaklarda uyuşma, kas krampları

PTH testine nasıl hazırlanılır?

PTH düzeyi gün içinde dalgalandığı ve yemeklerden etkilenebildiği için örneğin 8–12 saatlik açlığın ardından, sabah saatlerinde verilmesi önerilir. Açlık, birlikte istenen kalsiyum ve fosfor ölçümlerinin doğruluğu için de önemlidir. Bu süre içinde su içebilirsiniz. Önceki sonuçlarla karşılaştırma yapılacaksa kanın yine sabah ve aç karnına verilmesi uygun olur.

Kalsiyum ve D vitamini takviyeleri, bazı idrar söktürücüler ve lityum gibi ilaçlar sonucu etkileyebilir; bunları hekiminize bildirin. Yüksek doz biyotin (B7 vitamini) bazı ölçüm yöntemlerinde PTH'yi yalancı olarak düşük gösterebilir. Kan örneği evinizde veya iş yerinizde hemşire tarafından alınabilir; PTH bekledikçe bozulabilen bir hormon olduğundan örneğin gecikmeden laboratuvara ulaştırılması gerekir.

PTH sonucu ne anlama gelir?

Kalsiyumla birlikte yüksek bulunan PTH, çoğunlukla paratiroit bezlerinden birinin fazla çalıştığını (primer hiperparatiroidi) düşündürür; bunun en sık nedeni iyi huylu bir büyümedir. Kalsiyum normal veya düşükken PTH'nin yüksek olması ise çoğu zaman D vitamini eksikliği, kronik böbrek hastalığı ya da yetersiz kalsiyum alımına karşı vücudun verdiği bir yanıttır.

Düşük PTH, düşük kalsiyumla birlikteyse paratiroit bezlerinin az çalıştığını gösterebilir; bu durum özellikle boyun ameliyatlarından sonra görülebilir. Kalsiyum yüksekken PTH'nin baskılanmış olması, nedenin paratiroit dışında aranması gerektiğine işaret eder. Referans aralıkları kullanılan yönteme, laboratuvara, yaşa ve cinsiyete göre değişebilir; sayfadaki aralık testi çalışan laboratuvara aittir. Sonucunuz, kalsiyum ve diğer testlerle birlikte, belirtileriniz göz önünde tutularak hekiminiz tarafından yorumlanmalıdır.