Kreatinin Testi

Kreatinin nedir?

Kreatinin, kaslarda enerji üretimi sırasında kullanılan kreatin fosfatın doğal olarak parçalanmasıyla oluşan bir atık maddedir. Vücutta her gün kas kütlesiyle orantılı ve oldukça düzenli bir miktarda üretilir. Kana geçen kreatinin böbreklerde süzülür ve idrarla dışarı atılır. Bu nedenle kandaki düzeyi, böbreklerin kanı ne kadar etkili temizlediğini gösteren en yaygın göstergelerden biridir.

Test, koldaki toplardamardan alınan kanın serum bölümünde enzimatik ya da kolorimetrik yöntemlerle çalışılır. Laboratuvar çoğu zaman kreatinin sonucunu yaşınız ve cinsiyetinizle birlikte kullanarak tahmini glomerüler filtrasyon hızını, yani eGFR değerini de hesaplar. Kas kütlesi sonucu doğrudan etkilediği için kaslı kişilerde değer daha yüksek, kas kütlesi az olan yaşlılarda ise daha düşük olabilir. Kreatinin, böbrek işlevinde belirgin bir kayıp oluşana kadar uzun süre normal sınırlarda kalabildiği için hekimler sonucu diğer bulgularla birlikte ele alır.

Kreatinin testi hangi durumlarda istenir?

Kreatinin, rutin kontrollerde en sık istenen biyokimya testlerinden biridir. Böbrek hastalıkları çoğu zaman uzun süre belirti vermediği için bu test, sorunların erken fark edilmesine yardımcı olur. Hekiminiz testi hem tarama hem de bilinen bir böbrek sorununun takibi amacıyla isteyebilir. Böbrekler yoluyla atılan bazı ilaçların dozunun belirlenmesinde de sonuç yol gösterir. İshal, kusma ya da yüksek ateş gibi sıvı kaybına yol açan bir hastalık sırasında da kreatinin sıklıkla kontrol edilir.

• Diyabet ya da yüksek tansiyon gibi böbrekleri etkileyebilen hastalıkların düzenli takibi
• Bacaklarda, yüzde veya göz çevresinde şişlik ve idrar miktarında azalma
• Köpüklü idrar, sürekli yorgunluk, iştahsızlık ya da bulantı
• Böbreklerden atılan veya böbrekleri etkileyebilen ilaçların kullanımı
• Kontrast madde verilecek görüntüleme tetkikleri ve ameliyatlar öncesi değerlendirme
• Kronik böbrek hastalığının ve böbrek nakli sonrası dönemin izlenmesi

Kreatinin testine nasıl hazırlanılır?

Kreatinin testi için açlık genellikle gerekmez; ancak aynı örnekten açlık gerektiren başka testler çalışılacaksa sabah aç karnına kan vermeniz uygun olur. Pişmiş et kreatinin düzeyini geçici olarak artırabildiği için testten önceki 12 saat içinde et tüketmemeniz önerilir. Ağır egzersiz de kaslardaki yıkımı artırarak değeri yükseltebileceğinden testten bir gün önce dinlenmeniz yerinde olur.

Sporcuların kullandığı kreatin takviyeleri ve bazı ilaçlar, kreatinin değerini böbrek işlevinden bağımsız olarak yükseltebilir. Bu nedenle kullandığınız ilaç ve takviyeleri hekiminize bildirin, ancak hiçbir ilacı kendi kararınızla bırakmayın. Kan örneği kol damarından birkaç dakika içinde alınır ve dilerseniz hemşire bu işlem için evinize ya da iş yerinize gelebilir.

Kreatinin sonucu ne anlama gelir?

Kreatininin yüksek çıkması, böbreklerin kanı yeterince süzemediğini düşündürebilir; bu durum ani gelişen böbrek hasarında ya da kronik böbrek hastalığında görülebilir. Sıvı kaybı, idrar yollarında tıkanıklık, yoğun egzersiz, fazla et tüketimi ve bazı ilaçlar da değeri yükseltebilir. Düşük kreatinin ise çoğunlukla kas kütlesinin az olmasıyla ilişkilidir ve ileri yaş, uzun süreli yatak istirahati, yetersiz beslenme ya da gebelikte görülebilir. Değerin ne kadar hızlı değiştiği de önemlidir; kısa sürede belirgin bir artış, hekiminizin daha hızlı bir değerlendirme yapmasını gerektirebilir.

Tek bir ölçüm yerine zaman içindeki değişim ve eGFR değeri çoğu zaman daha fazla bilgi verir. Kas kütlesindeki farklılık nedeniyle erkekler ve kadınlar için referans aralıkları ayrıdır; aralıklar ayrıca laboratuvara ve yaşa göre değişebilir. Bu sayfada laboratuvarın kendi referans aralığını görebilirsiniz. Kreatinin sonucunuzun ne anlama geldiğini, yakınmalarınızı ve diğer tahlillerinizi birlikte değerlendiren hekiminiz belirlemelidir.