Potasyum Testi

Potasyum nedir?

Potasyum, vücuttaki en önemli elektrolitlerden biridir ve büyük bölümü hücrelerin içinde bulunur. Sinir uyarılarının iletilmesi, kasların kasılması ve özellikle kalbin düzenli atması için kandaki potasyum düzeyinin dar bir aralıkta tutulması gerekir. Potasyum ayrıca vücudun sıvı ve asit-baz dengesinin korunmasına da katkıda bulunur. Muz, kuru baklagiller, patates ve yeşil yapraklı sebzeler gibi pek çok besin bu mineral açısından zengindir.

Günlük beslenmeyle alınan potasyumun fazlası böbrekler tarafından idrarla atılır; bu süreç böbreküstü bezlerinden salgılanan aldosteron hormonu tarafından düzenlenir. İnsülin gibi bazı hormonlar da potasyumun hücrelerin içine geçişini etkiler. Test, kanın serum ya da plazma kısmında iyon seçici elektrot adı verilen bir yöntemle ölçülür ve genellikle sodyum, klorür gibi diğer elektrolitlerle birlikte istenir.

Potasyum testi hangi durumlarda istenir?

Potasyum, rutin biyokimya panellerinde yer alan temel testlerden biridir. Hem yüksek hem de düşük potasyum kalp ritmini etkileyebildiği için özellikle kalp, böbrek ve tansiyon hastalığı olan kişilerde düzenli olarak ölçülür. Potasyum düzeyini değiştirebilen ilaçlarla tedaviye başlanırken ve tedavi sürerken de hekiminiz testi belirli aralıklarla tekrarlayabilir. Uzun süren kusma ya da ishal gibi sıvı kayıplarında ve kalp ritmiyle ilgili yakınmalarda da ilk bakılan testlerden biridir.

• Kas güçsüzlüğü, kramp veya belirgin yorgunluk
• Çarpıntı ya da kalp ritmi düzensizliği
• Uzun süren kusma, ishal veya aşırı sıvı kaybı
• İdrar söktürücü, bazı tansiyon ilaçları ya da potasyum takviyesi kullanımı
• Böbrek hastalığı, kontrolsüz diyabet veya böbreküstü bezi hastalıkları

Potasyum testine nasıl hazırlanılır?

Potasyum ölçümü açlık gerektirmez ve kan günün herhangi bir saatinde verilebilir; aynı gün kan şekeri gibi açlık testleri de yapılacaksa sabah saatleri daha pratiktir. Kan alımı sırasında yumruğu tekrar tekrar açıp kapatmak, kaslardan kana potasyum geçişine neden olarak sonucu yanlışlıkla yükseltebilir. Bu nedenle işlem sırasında elinizi gevşek tutmanız önerilir. Turnikenin kolunuzda uzun süre sıkılı kalmaması da aynı nedenle önemlidir.

Hemoliz ya da uzun süre bekletme de hücrelerden potasyum sızmasına yol açabildiği için kan örneğinin dikkatle alınması ve bekletilmeden laboratuvara ulaştırılması önemlidir. Tansiyon ilaçları, idrar söktürücüler ve potasyum takviyeleri sonucu etkileyebileceğinden kullandığınız ilaçları hekiminize bildirin, ancak hiçbirini kendiliğinizden bırakmayın. Kan vermek için bir sağlık kuruluşuna gitmeniz gerekmez; hemşire örneği evinizde ya da iş yerinizde alabilir.

Potasyum sonucu ne anlama gelir?

Yüksek potasyum, yani hiperkalemi, en sık böbreklerin potasyumu yeterince atamadığı durumlarda, böbreküstü bezi yetmezliğinde ve potasyum atılımını azaltan bazı tansiyon ilaçlarının kullanımında görülür. Kontrolsüz diyabet ve yaygın doku hasarı da değeri yükseltebilir. Bununla birlikte yüksek sonuçların bir kısmı, kan örneğinin hemolize uğraması ya da geç işlenmesi gibi kan alma ve taşıma koşullarından kaynaklanabilir; bu durumda hekiminiz testi tekrarlatabilir.

Düşük potasyum, yani hipokalemi, çoğunlukla kusma, ishal, idrar söktürücü kullanımı, müshillerin sık kullanımı ya da bazı hormon bozuklukları nedeniyle gelişir; magnezyum düşüklüğü de buna eşlik edebilir. Hem belirgin yükseklik hem de belirgin düşüklük kalp ritmini etkileyebileceği için hekiminiz sonucu kısa sürede değerlendirmek isteyebilir. Potasyum sonucunuz, testi çalışan laboratuvarın bu sayfada gösterilen aralığına göre değerlendirilmelidir; çünkü referans değerler yönteme, yaşa ve cinsiyete göre laboratuvarlar arasında değişebilir. Sonucunuzu kullandığınız ilaçlar, yakınmalarınız ve diğer testlerle birlikte değerlendirerek yorumlayacak kişi hekiminizdir.