Total Bilirubin Testi

Total bilirubin nedir?

Bilirubin, yaşlanan alyuvarların parçalanması sırasında hemoglobinin yıkımıyla oluşan sarı renkli bir pigmenttir. İlk oluşan ve suda çözünmeyen bu biçime indirekt bilirubin denir; kanda albüminle taşınarak karaciğere ulaşır. Karaciğer bu maddeyi işleyerek suda çözünen direkt bilirubine dönüştürür ve safra ile bağırsağa gönderir; dışkıya kahverengi rengini veren de bilirubinin yıkım ürünleridir. Bağırsakta oluşan bu ürünlerin bir kısmı geri emilerek idrarla atılır ve idrara sarı rengini verir.

Total bilirubin, kandaki direkt ve indirekt bilirubinin toplamını gösterir. Alyuvar yıkımında, karaciğerin işleme kapasitesinde ya da safranın akışında bir sorun olduğunda bilirubin kanda birikir; düzeyi belirgin şekilde arttığında ciltte ve göz aklarında sararma, yani sarılık ortaya çıkar. Test, koldan alınan kanın serum kısmında kimyasal renk tepkimesine dayanan yöntemlerle ölçülür ve bilirubin ışıkta bozulabildiği için kan örneğinin ışıktan korunması gerekir.

Total bilirubin testi hangi durumlarda istenir?

Total bilirubin, karaciğer fonksiyon testlerinin temel bileşenlerinden biridir ve sarılığın nedenini araştırmada ilk başvurulan testtir. Sonucun yüksek çıkması durumunda hekiminiz, sorunun karaciğer öncesinde mi, karaciğerde mi yoksa safra yollarında mı olduğunu anlamak için direkt bilirubin ölçümünü de isteyebilir. Test ayrıca bilinen karaciğer hastalıklarının ve tedavilerin izlenmesinde düzenli olarak kullanılır.

• Ciltte veya göz aklarında sararma
• Koyu renkli idrar, açık renkli dışkı ya da yaygın kaşıntı
• Karaciğer hastalığı, safra taşı veya safra yolu tıkanıklığı şüphesi
• Alyuvarların hızlı yıkımına bağlı kansızlık, yani hemolitik anemi şüphesi
• Gilbert sendromu gibi zararsız bilirubin yüksekliklerinin değerlendirilmesi
• Uzun süreli ilaç tedavisi sırasında karaciğerin izlenmesi

Total bilirubin testine nasıl hazırlanılır?

Yemekten sonra kanda artan yağlar ölçümü etkileyebildiği için total bilirubin testinden önce genellikle 8 saat kadar aç kalmanız önerilir; bu sürede su içebilirsiniz. Öte yandan çok uzun süreli açlık, özellikle Gilbert sendromu olan kişilerde bilirubini yükseltebileceğinden açlık süresini gereğinden fazla uzatmamanız iyi olur. En pratik yol, akşam yemeğinden sonra bir şey yemeyip kanı ertesi sabah vermektir.

Bazı antibiyotikler, doğum kontrol hapları, bazı sara ilaçları ve bitkisel ürünler bilirubin düzeyini etkileyebilir. İlaç listenizi hekiminizle paylaşmanız yeterlidir; tedavinizi kendi başınıza kesmeyin. Hemşirenin evinize ya da iş yerinize gelmesiyle, açlık sürenizin sonunda kanınızı beklemeden verebilirsiniz.

Total bilirubin sonucu ne anlama gelir?

Total bilirubinin yüksek olması üç ana durumla ilişkili olabilir: alyuvarların normalden hızlı yıkılması, karaciğerin bilirubini yeterince işleyememesi ya da safranın bağırsağa akışının engellenmesi. Hemolitik anemilerde ve Gilbert sendromunda artış daha çok indirekt bilirubinde görülürken, safra taşı ya da safra yolu darlığında direkt bilirubin öne çıkar. Hepatitler, alkole bağlı karaciğer hastalığı, siroz ve bazı ilaçlar ise her iki türün de yükselmesine yol açabilir.

Oldukça sık görülen Gilbert sendromu, açlık, hastalık ya da stres dönemlerinde bilirubinin hafifçe yükselmesine neden olan ve genellikle tedavi gerektirmeyen kalıtsal bir durumdur. Düşük bilirubin değerleri ise çoğunlukla önemli kabul edilmez. Yenidoğan dönemi dışında kullanılan referans değerler laboratuvara, yaşa ve cinsiyete göre farklılık gösterebilir; sayfada yer alan aralık, kanınızı analiz eden laboratuvarın aralığıdır. Sarılığın nedenini belirlemek ve sonucunuzu yorumlamak için hekiminiz bilirubin değerini yakınmalarınız, diğer karaciğer testleri, kan sayımı ve gerekirse görüntüleme bulgularıyla birlikte ele alır.