Üre/BUN (Kan Üre Azotu) Testi

Üre ve BUN nedir?

Üre, vücutta proteinlerin yıkımı sırasında açığa çıkan amonyağın karaciğerde zararsız hale getirilmesiyle oluşan başlıca atık maddedir. Karaciğerde üretilen üre kan yoluyla böbreklere taşınır, burada süzülür ve idrarla vücuttan atılır. Bu nedenle kandaki üre düzeyi hem böbreklerin süzme işlevinden hem de karaciğerin üre üretiminden ve alınan protein miktarından etkilenir.

BUN, yani kan üre azotu, aynı molekülün yalnızca azot kısmını ifade eder; üre ve BUN farklı birimlerde aynı bilgiyi verir. Bazı laboratuvarlar üreyi, bazıları BUN değerini, bazıları da her ikisini birlikte raporlar. Ölçüm, serum örneğinde üreyi parçalayan bir enzimin kullanıldığı yöntemlerle yapılır ve sonuç genellikle kreatininle birlikte değerlendirilir. Üre, kreatinine göre beslenme ve sıvı durumundan daha fazla etkilendiği için tek başına böbrek işlevini göstermede daha az güvenilirdir.

Üre ve BUN testi hangi durumlarda istenir?

Üre ve BUN, böbrek fonksiyon testlerinin temel parçalarındandır ve rutin sağlık kontrollerinde sıkça kreatininle birlikte istenir. İki değerin birbirine oranı, yüksekliğin böbrek dışı nedenlerden mi, yoksa böbreğin kendisinden mi kaynaklandığı konusunda ipucu verebilir. Sıvı kaybı, kalp yetmezliği ya da mide-bağırsak kanaması gibi durumlarda da bu test hekimlere yol gösterir. Böbreklere zarar verebilecek ilaçlarla tedavi görenlerde de düzenli ölçüm istenebilir.

• Böbrek işlevlerinin kreatinin ile birlikte düzenli değerlendirilmesi
• Az sıvı alımı, uzun süren kusma, ishal ya da yoğun terleme
• Yorgunluk, şişlik, idrar miktarında azalma, bulantı veya kaşıntı
• Kalp yetmezliği ya da mide-bağırsak kanaması şüphesi
• Kronik böbrek hastalığı ve diyaliz tedavisinin takibi

Üre ve BUN testine nasıl hazırlanılır?

Açlık, bu testin sonucunu anlamlı ölçüde değiştirmez; bu nedenle kanınızı gün içinde verebilirsiniz. Çok proteinli bir öğün üre düzeyini geçici olarak artırabileceğinden testten önceki akşam aşırı et ya da protein tozu gibi ürünler tüketmemeniz, olağan beslenme düzeninizi sürdürmeniz önerilir. Susuz kalmak da değeri yükseltebilir; bu nedenle günlük sıvı alımınızı değiştirmemeniz önemlidir.

Kortizon türü ilaçlar, bazı antibiyotikler ve idrar söktürücüler üre düzeyini etkileyebildiği için ilaç listenizi paylaşmanız, ancak tedavinizde kendi başınıza değişiklik yapmamanız gerekir. Düzenli böbrek takibi yapılan kişilerde sonuçların karşılaştırılabilmesi için testin benzer koşullarda tekrarlanması yararlıdır. Takip testlerinizi her seferinde evinizde ya da iş yerinizde, hemşirenin aldığı kan örneğiyle yaptırabilirsiniz.

Üre ve BUN sonucu ne anlama gelir?

Üre ya da BUN yüksekliği, böbreklerin atık maddeleri yeterince atamadığını düşündürebilir; akut böbrek hasarı ve kronik böbrek hastalığı bu nedenlerin başında gelir. Bununla birlikte sıvı kaybı, kalp yetmezliğine bağlı olarak böbreklere giden kan akımının azalması, mide-bağırsak kanaması, yüksek proteinli beslenme, ateşli hastalıklar ve kortizon kullanımı da değeri böbrek hastalığı olmadan yükseltebilir. İdrar yollarındaki tıkanıklıklar da yükselmeye neden olabilir.

Düşük üre ise genellikle önemli değildir ve çok düşük proteinli beslenme, fazla sıvı alımı, gebelik ya da karaciğerin üre üretiminin azaldığı ağır karaciğer hastalıklarında görülebilir. Hekiminiz yorum yaparken kreatinin değerine ve iki değerin oranına da bakar. Üre ile BUN için ayrı referans aralıkları kullanılır ve bu aralıklar yaşa, cinsiyete ve laboratuvara göre değişebilir; testinizi çalışan laboratuvarın iki aralığı da bu sayfada yer alır. Üre sonucunuzun önemi, yakınmalarınız ve diğer böbrek tahlilleri göz önünde tutularak hekiminizce değerlendirilir.