GGT (Gama Glutamil Transferaz) Testi

GGT (gama glutamil transferaz) nedir?

Gama glutamil transferaz, kısaca GGT, en çok karaciğerde ve safra kanallarında bulunan bir enzimdir. Böbrek, pankreas ve bağırsakta da yer alır; vücudun önemli antioksidanlarından glutatyonun işlenmesinde ve bazı maddelerin hücre zarından taşınmasında görev alır. Sağlıklı kişilerde kanda düşük miktarda bulunur. Karaciğer hücreleri veya safra yolları etkilendiğinde kandaki GGT düzeyi artar.

GGT, karaciğer ve safra yollarındaki sorunlara oldukça duyarlı bir testtir; ancak yükselmenin nedenini tek başına belirlemez. Alkol ve bazı ilaçlar karaciğerde GGT üretimini artırabildiği için bu etkenlere de duyarlıdır. Laboratuvarda serumdaki GGT aktivitesi otomatik cihazlarla ölçülür ve U/L birimiyle raporlanır. Kemik hastalıklarında yükselmediği için ALP ile birlikte değerlendirildiğinde ayırt edici bilgi sağlar.

GGT testi hangi durumlarda istenir?

GGT genellikle ALT, AST, ALP ve bilirubin gibi karaciğer testleriyle birlikte istenir. Özellikle ALP yüksek çıktığında, bu yüksekliğin karaciğer ve safra yollarından mı yoksa kemikten mi kaynaklandığını anlamaya yardım eder. Karaciğer etkilenmesi henüz belirti vermeden önce de yükselebildiği için erken bir uyarı niteliği taşıyabilir.

Alkol kullanımının karaciğer üzerindeki etkisini izlemek veya alkol bırakma sürecini takip etmek için de kullanılabilir. Yağlı karaciğer, diyabet ya da fazla kilo gibi karaciğeri etkileyebilecek durumları olan kişilerde rutin kontrollerin bir parçası olabilir.

• Sarılık, kaşıntı, koyu renkli idrar veya karın sağ üst bölgesinde ağrı
• Yağlı karaciğer, hepatit veya safra yolu hastalığı şüphesi
• Yüksek ALP değerinin karaciğer kaynaklı olup olmadığını netleştirme
• Yoğun alkol kullanımının değerlendirilmesi ve takibi
• Karaciğeri etkileyebilecek ilaçlarla uzun süreli tedavi

GGT testine nasıl hazırlanılır?

GGT için genellikle 8 saatlik açlık önerilir; bu sürede yalnızca su içebilirsiniz. Az miktarda alkol bile GGT'yi etkileyebileceğinden testten önceki en az 24 saat alkol almamanız gerekir. Düzenli alkol kullanımının etkisi ise haftalarca sürebildiği için alkol alışkanlığınızı hekiminizle açıkça paylaşmanız yorumu kolaylaştırır. Sigara da değeri hafifçe yükseltebilir.

Epilepsi (sara) ilaçları, bazı sakinleştiriciler ve başka bazı ilaçlar karaciğerde GGT üretimini artırabilir. Yakın zamanda başladığınız yeni bir ilaç varsa bunu özellikle belirtin. Bitkisel çaylar ve takviyeler de dahil olmak üzere kullandığınız tüm ürünleri hekiminize bildirin; reçeteli ilaçlarınızı ise hekiminiz söylemedikçe kesmeyin. Kan örneği koldaki bir toplardamardan alınır ve işlem birkaç dakika sürer; dilerseniz hemşiremiz örneğinizi evinizde ya da iş yerinizde alabilir.

GGT sonucu ne anlama gelir?

Yüksek GGT, karaciğer veya safra yollarında bir sorun olabileceğini gösterir. Alkol kullanımı, yağlı karaciğer, hepatitler, safra yolu tıkanıklığı ve bazı ilaçlar en sık nedenler arasındadır; safra yolu tıkanıklığında GGT genellikle ALP ile birlikte belirgin biçimde yükselir. İki enzimin birlikte yüksek olması, sorunun kaynağının karaciğer ve safra yolları olduğunu destekler; ALP yüksekken GGT'nin normal olması ise daha çok kemik kaynağını düşündürür.

GGT'nin hafif yükselmesi obezite, diyabet, pankreas hastalıkları ve kalp yetmezliği gibi durumlarda da görülebilir. Yükseklik saptandığında hekiminiz nedeni anlamak için karın ultrasonu gibi ek incelemeler isteyebilir; düşük GGT değerlerinin ise genellikle klinik önemi yoktur. Referans aralıkları laboratuvara, yaşa ve cinsiyete göre değişir; erkeklerde değerler genellikle daha yüksektir ve bu sayfada analizi yapan laboratuvarın aralığı yer alır. GGT sonucunuz, şikâyetleriniz ve diğer karaciğer testleriniz göz önüne alınarak hekiminiz tarafından yorumlanmalıdır.