Glukoz (Açlık Kan Şekeri) Testi

Glukoz nedir?

Glukoz, vücudun başlıca enerji kaynağı olan basit bir şekerdir ve halk arasında kan şekeri olarak bilinir. Besinlerle alınan karbonhidratlar sindirilerek glukoza dönüşür ve kana geçer. Beyin başta olmak üzere pek çok organ, enerji ihtiyacını büyük ölçüde glukozdan karşılar.

Pankreastan salgılanan insülin hormonu glukozun hücrelere girmesini sağlayarak kan şekerini düşürür; açlıkta ise glukagon gibi hormonlar karaciğerden glukoz salınmasını sağlar. Glukoz testi belirli bir andaki kan şekeri düzeyini ölçer ve en sık kullanılan biçimi, en az 8 saatlik açlıktan sonra yapılan açlık kan şekeri ölçümüdür. Laboratuvarda serum ya da plazmada enzimatik yöntemlerle çalışılır ve sonuç mg/dL olarak bildirilir; tanı amacıyla kişisel şeker ölçüm cihazları yerine laboratuvar ölçümü esas alınır.

Glukoz testi hangi durumlarda istenir?

Açlık kan şekeri, diyabet ve prediyabet taramasında kullanılan temel testlerden biridir. Belirti olmasa bile risk taşıyan kişilerde düzenli kontroller sırasında istenir; bilinen diyabeti olanlarda ise tedavinin etkinliğini izlemeye yardım eder.

Diyabet çoğu zaman uzun süre belirti vermeden ilerleyebildiği için, özellikle ileri yaştaki ve fazla kilolu kişilerde düzenli tarama önem taşır. Ameliyat öncesi değerlendirmelerde ve genel sağlık kontrollerinde de rutin olarak bakılır.

• Sık idrara çıkma, aşırı susama ve ağız kuruluğu
• Açıklanamayan kilo kaybı, yorgunluk veya bulanık görme
• Ailede diyabet öyküsü, fazla kilo veya hareketsiz yaşam
• Gebeliğin erken döneminde şeker değerlendirmesi
• Yüksek tansiyon, kolesterol yüksekliği veya polikistik over sendromu
• Diyabet tedavisinin izlenmesi

Glukoz testine nasıl hazırlanılır?

Açlık kan şekeri için en az 8 saat, tercihen 8–12 saat hiçbir şey yememeniz gerekir; bu sürede yalnızca su içebilirsiniz. Şekerli ya da şekersiz çay ve kahve, meyve suyu, sakız ve sigara da açlığı bozabilir. Randevudan önceki akşam her zamanki gibi beslenmeniz, ancak aşırı ağır ve şekerli yiyeceklerden kaçınmanız önerilir. Açlığı gereğinden fazla uzatmamak da sonucun gerçeği yansıtması açısından önemlidir.

Diyabet ilacı veya insülin kullanıyorsanız, test sabahı dozunuzu ne zaman alacağınızı önceden hekiminize danışın; aç kalırken şekerinizin fazla düşmemesi önemlidir. Kortizon grubu ilaçlar, bazı idrar söktürücüler, ciddi stres ya da ateşli hastalık kan şekerini geçici olarak yükseltebilir. Hemşiremiz sabah erken saatte evinize veya iş yerinize gelip kan örneğinizi alabilir; böylece açlığınızı uzatmadan kahvaltınıza geçebilirsiniz.

Glukoz sonucu ne anlama gelir?

Açlık kan şekerinin normalin üzerinde olması, bozulmuş açlık glukozu olarak da adlandırılan prediyabet ya da diyabet açısından değerlendirme gerektirir. Farklı günlerde yapılan ölçümlerde açlık kan şekerinin 126 mg/dL veya üzerinde bulunması, diyabet tanısında kullanılan kabul görmüş ölçütlerden biridir. Stres, enfeksiyon ve bazı ilaçlar da kan şekerini geçici olarak yükseltebilir.

Düşük kan şekeri; uzun açlık, diyabet ilaçlarının dozu, alkol kullanımı ve nadiren hormon bozuklukları ile ilişkili olabilir ve titreme, terleme, çarpıntı gibi belirtilere yol açabilir. Tanı için hekiminiz gerektiğinde HbA1c veya şeker yükleme testi gibi ek testler isteyebilir. Referans aralıkları laboratuvara ve yaşa göre değişebilir, bazı durumlarda cinsiyet de dikkate alınır; bu sayfada ilgili laboratuvarın aralığı gösterilir. Kan şekeri sonucunuzun anlamını, belirtilerinizi ve diğer tahlillerinizi birlikte ele alan hekiminiz netleştirir.