Hemoglobin A1c (HbA1c) Testi

Hemoglobin A1c (HbA1c) nedir?

Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerinde bulunan ve oksijen taşıyan bir proteindir. Kandaki şeker zamanla hemoglobine kalıcı olarak bağlanır; şeker bağlanmış bu hemoglobin türüne HbA1c denir. Bu bağlanma, kan şekeri yüksek olduğu sürece yavaş ama sürekli biçimde devam eder. Kan şekeri ne kadar yüksek seyrederse hemoglobine bağlanan şeker oranı da o kadar artar.

Kırmızı kan hücreleri yaklaşık üç ay yaşadığı için HbA1c, son iki üç aydaki ortalama kan şekeri hakkında bilgi verir. Günlük dalgalanmalardan fazla etkilenmediği için tek bir şeker ölçümünden daha geniş bir tablo sunar. Test tam kandan, HPLC gibi kromatografik ya da immünolojik yöntemlerle çalışılır ve sonuç yüzde olarak bildirilir.

HbA1c testi hangi durumlarda istenir?

HbA1c, diyabet tanısında ve prediyabet taramasında kullanılan testlerden biridir. Diyabeti olan kişilerde ise tedavinin kan şekerini ne kadar iyi kontrol altında tuttuğunu izlemenin temel yoludur ve genellikle üç ila altı ayda bir tekrarlanır.

Test sonuçları, hekimin ilaç dozunu ayarlaması veya yaşam tarzı önerilerini güncellemesi için yol gösterir. Diyabet riski taşıyan kişilerde açlık kan şekeriyle birlikte değerlendirildiğinde, erken dönemdeki değişikliklerin fark edilmesine yardımcı olur.

• Diyabet veya prediyabet şüphesi
• Aşırı susama, sık idrara çıkma veya açıklanamayan kilo kaybı
• Diyabet tedavisinin düzenli takibi
• Tedavi değişikliği sonrası etkinin değerlendirilmesi
• Ailede diyabet öyküsü, fazla kilo veya geçirilmiş gebelik diyabeti

HbA1c testine nasıl hazırlanılır?

HbA1c testi için aç kalmanız gerekmez; kan örneği günün herhangi bir saatinde, yemekten önce ya da sonra verilebilir. Son öğününüz veya o günkü kan şekeriniz sonucu belirgin biçimde değiştirmez. Bu özelliği sayesinde, sabah aç karnına kan vermekte zorlanan kişiler için de pratik bir testtir. Hekiminiz aksini söylemedikçe diyabet ilaçlarınızı her zamanki düzeninizde almaya devam edebilirsiniz.

Yakın zamanda ciddi kan kaybı, kan nakli, gebelik ya da anemi gibi kırmızı kan hücrelerinin ömrünü etkileyen bir durum yaşadıysanız bunu hekiminize bildirin; bu durumlar sonucu yanıltıcı hâle getirebilir. Bazı kalıtsal hemoglobin farklılıkları da ölçümü etkileyebilir. HbA1c için kol damarından alınan tam kan kullanılır; hemşiremiz bu kan örneğini evinizde ya da iş yerinizde alabilir.

HbA1c sonucu ne anlama gelir?

HbA1c değerinin yüksek olması, son aylarda kan şekerinin normalin üzerinde seyrettiğini gösterir. Genel kabul gören ölçütlere göre %6,5 ve üzeri bir HbA1c değeri, tercihen tekrar ölçümle doğrulandığında diyabet tanısını destekler; normalin biraz üzerinde olup bu sınıra ulaşmayan değerler ise prediyabet açısından değerlendirilir. Diyabeti olan kişilerde hedef değer; yaşa, eşlik eden hastalıklara ve düşük şeker riskine göre hekim tarafından kişiye özel belirlenir.

Düşük HbA1c genellikle sorun oluşturmaz; ancak kırmızı kan hücrelerinin hızla yıkıldığı durumlar, yakın zamanda geçirilen kan kaybı veya sık tekrarlayan düşük şekerler buna neden olabilir. Demir eksikliği anemisi, böbrek yetmezliği ve bazı hemoglobin varyantları ise sonucu olduğundan farklı gösterebilir. Referans aralıkları laboratuvara ve kullanılan yönteme göre değişebilir; yaş, cinsiyet ve bazı kişisel özellikler de yorumda dikkate alınır ve bu sayfada analizi yapan laboratuvarın aralığı yer alır. HbA1c sonucunuz, belirtileriniz ve açlık kan şekeri gibi diğer testlerle birlikte hekiminiz tarafından yorumlanmalıdır.