Lipoprotein(a) [Lp(a)] Testi

Lipoprotein(a) [Lp(a)] nedir?

Lipoprotein(a), yapı olarak LDL partikülüne benzeyen ve kolesterol taşıyan bir lipoproteindir. LDL'den farkı, yüzeyindeki Apolipoprotein B'ye bağlı ek bir protein olan apolipoprotein(a) taşımasıdır. Bu yapı, partikülün damar duvarında birikme eğilimini ve pıhtılaşma süreçleriyle etkileşimini artırabilir. Yüksek Lp(a) düzeyi, kalp-damar hastalıkları ve aort kapağında daralma için diğer risk etkenlerinden bağımsız bir risk etkeni olarak kabul edilir.

Lp(a) düzeyi büyük ölçüde genetik olarak belirlenir ve anne ile babadan kalıtılan genlere bağlıdır. Beslenme, egzersiz ve kilo verme gibi yaşam tarzı değişiklikleri Lp(a) üzerinde çoğu zaman sınırlı bir etki gösterir. Düzey yetişkinlikte büyük ölçüde sabit kaldığından, birçok kılavuz yetişkinlikte en az bir kez ölçülmesini önerir; tekrar gerekip gerekmediğine hekim karar verir. Standart kolesterol testinde ayrıca gösterilmediği için ayrı bir test olarak istenmesi gerekir.

Lp(a) testi hangi durumlarda istenir?

Lp(a) testi, kalp-damar riskini daha bütünlüklü değerlendirmek amacıyla istenir. Özellikle kolesterol değerleri kontrol altında olduğu hâlde açıklanamayan damar hastalığı bulunan kişilerde ya da ailede erken yaşta kalp krizi, inme gibi olaylar görülen kişilerde hekimler bu testi değerlendirmeye ekleyebilir. Kalıtsal yapısı nedeniyle, yüksek Lp(a) saptanan kişilerin birinci derece yakınlarına da ölçüm önerilebilir.

• Ailede erken yaşta kalp-damar hastalığı öyküsü
• Erken yaşta geçirilmiş kalp krizi, inme veya damar tıkanıklığı
• Ailesel kolesterol yüksekliği şüphesi veya tanısı
• Tedaviye rağmen LDL kolesterolün beklenen ölçüde düşmemesi
• Aort kapağında daralma saptanması
• Yüksek Lp(a) saptanan bir yakının bulunması

Lp(a) testi bir tarama ya da risk değerlendirme aracıdır ve tek başına tanı koymaz. Hekiminiz bu testi çoğu zaman total kolesterol, LDL kolesterol, HDL kolesterol, trigliserid ve gerekirse Apo B ile birlikte ister. Sonuç, kişinin yaşı, cinsiyeti, tansiyonu, şeker durumu, sigara kullanımı ve aile öyküsüyle birlikte değerlendirildiğinde anlam kazanır.

Lp(a) testine nasıl hazırlanılır?

Lp(a) ölçümü için açlık gerekmez; düzey yemeklerden belirgin biçimde etkilenmez ve test günün herhangi bir saatinde verilebilir. Ancak Lp(a), trigliserid ve LDL kolesterolü de içeren bir lipid profiliyle birlikte isteniyorsa hekiminiz kan alımından önce aç kalmanızı isteyebilir. Böyle bir talimat aldıysanız randevunuzu buna göre planlamanız uygun olur.

Lp(a), vücuttaki akut iltihabi durumlarda geçici olarak yükselebilir; bu nedenle ateşli bir hastalık ya da yakın zamanda geçirilmiş bir ameliyat döneminde ölçüm yapılacaksa hekiminize bilgi vermeniz yararlı olur. Kullandığınız ilaçları ve hormon tedavilerini de bildirmeniz önemlidir. Kan örneği, hemşire tarafından evinizde ya da iş yerinizde alınır ve akredite laboratuvarda çalışılır.

Lp(a) sonucu ne anlama gelir?

Yüksek Lp(a), kalp-damar hastalıklarına yatkınlığı artırabilen kalıtsal bir özellik olarak değerlendirilir; tek başına bir hastalık ya da kesin bir gelecek öngörüsü anlamına gelmez. Bu durumda hekiminiz genellikle değiştirilebilen diğer risk etkenlerine, yani LDL kolesterol, tansiyon, şeker durumu, sigara kullanımı ve kiloya daha fazla odaklanmayı önerebilir. Böbrek hastalıkları, tiroit bezinin az çalışması ve menopoz dönemi de Lp(a) düzeyini yükseltebilir.

Normal aralıktaki bir Lp(a) sonucu, bu partikülün kişide belirgin bir ek risk oluşturmadığını düşündürür. Sonuçlar laboratuvarlarda farklı birimlerle raporlanabilir ve kullanılan ölçüm yöntemine göre değerler doğrudan karşılaştırılamayabilir; bu nedenle laboratuvarın kendi referans aralığı sonuç raporunda yer alır. Lp(a) sonucunuz, diğer lipid testleri, aile öyküsü ve genel sağlık durumunuzla birlikte hekiminiz tarafından yorumlanmalıdır.