Amilaz Testi

Amilaz nedir?

Amilaz, nişasta gibi karmaşık karbonhidratları daha küçük şeker parçalarına ayıran bir sindirim enzimidir. Bu enzim sayesinde ekmek, pirinç ve patates gibi nişastalı besinler sindirilebilir. Vücuttaki amilazın büyük kısmı pankreas ve tükürük bezlerinde üretilir. Tükürük amilazı sindirimi daha ağızda başlatırken, pankreas amilazı ince bağırsağa salgılanarak besinlerin sindirimini sürdürür.

Sağlıklı kişilerde kanda az miktarda amilaz bulunur ve bu enzim böbrekler yoluyla idrarla atılır. Pankreas veya tükürük bezleri hasar gördüğünde ya da pankreas kanalı tıkandığında enzim kana daha fazla geçer ve düzeyi yükselir. Amilaz molekülü küçük olduğu için böbreklerden kolayca süzülür; böbrek fonksiyonları azaldığında bu nedenle kanda birikebilir. Test, kan serumundaki toplam amilaz aktivitesini enzimatik yöntemle ölçer ve sonuç U/L olarak raporlanır.

Amilaz testi hangi durumlarda istenir?

Amilaz testi en sık, ani başlayan şiddetli karın ağrısında pankreas iltihabının, yani pankreatitin araştırılması için istenir. Pankreatitte amilaz genellikle ağrının başlamasından sonraki birkaç saat içinde yükselmeye başlar. Çoğunlukla lipaz testiyle birlikte değerlendirilir; lipaz pankreasa daha özgü olduğundan iki testin birlikte yorumlanması tanıya daha fazla katkı sağlar.

Bilinen kronik pankreas hastalığı olan kişilerde, pankreası etkileyebilecek girişimsel işlemlerden sonra ve tükürük bezi hastalıklarında da hekim bu teste başvurabilir. Amilaz tek başına tanı koydurmaz; ancak karın ağrısının olası nedenleri araştırılırken klinik bulgularla birlikte önemli bir yol gösterici olur.

• Sırta vurabilen, üst karında şiddetli ağrı
• Bulantı, kusma ve iştahsızlıkla seyreden karın ağrısı
• Safra taşı veya yoğun alkol kullanımı öyküsü olan kişilerde karın ağrısı
• Bilinen pankreas hastalığının takibi
• Tükürük bezlerinde şişlik ya da kabakulak şüphesi

Amilaz testine nasıl hazırlanılır?

Amilaz testi için çoğu durumda aç kalmanız gerekmez. Yine de hekiminiz başka biyokimya testlerini de aynı anda istediyse birkaç saatlik açlık önerebilir; bu durumda randevunuzu sabah saatlerine planlamanız uygun olur. Alkol pankreası etkileyebildiği için testten önceki gün alkol almamanız sonucun daha doğru yorumlanmasına yardımcı olur.

Bazı idrar söktürücüler, kortizon grubu ilaçlar, doğum kontrol hapları ve güçlü ağrı kesiciler amilaz düzeyini etkileyebilir; kullandığınız ilaçların listesini hekiminizle paylaşın ve hiçbirini kendiliğinden bırakmayın. Kan örneği koldaki bir toplardamardan alınır ve işlem kısa sürer. Şiddetli karın ağrısı gibi acil bir durumunuz yoksa, bu örneği hemşiremizin evinize ya da iş yerinize gelerek almasını tercih edebilirsiniz.

Amilaz sonucu ne anlama gelir?

Belirgin yüksek amilaz, özellikle karın ağrısıyla birlikteyse akut pankreatiti düşündürebilir. Bunun yanı sıra safra yolu hastalıkları, bağırsak tıkanıklığı, mide ülserinin delinmesi, tükürük bezi iltihapları, böbrek fonksiyonlarında azalma ve bazı ilaçlar da amilazın yükselmesine neden olabilir. Yükselmenin derecesi her zaman hastalığın ağırlığını göstermez ve pankreatitte amilaz birkaç gün içinde normale dönebilir.

Makroamilazemi adı verilen ve genellikle zararsız olan bir durumda da amilaz kandaki proteinlere bağlanır ve böbreklerden atılamadığı için yüksek ölçülür. Düşük değerler ise nadiren önem taşır ve uzun süreli pankreas hasarıyla ilişkili olabilir. Referans aralıkları laboratuvara ve kullanılan yönteme göre değişir, yaş ve cinsiyet de rol oynayabilir; bu sayfada ilgili laboratuvarın aralığı gösterilir. Sonucunuzun ne anlama geldiğine, şikâyetlerinizi ve diğer tetkiklerinizi de göz önünde bulundurarak hekiminiz karar vermelidir.