CK (Kreatin Kinaz) Testi

CK (kreatin kinaz) nedir?

Kreatin kinaz, kısaca CK ya da CPK olarak bilinen ve hücrelerin enerji üretiminde görev alan bir enzimdir. Özellikle ani ve yoğun güç gerektiren hareketlerde kasın hızla enerji bulmasına yardım eder. En yüksek miktarda iskelet kaslarında bulunur; kalp kasında ve beyinde de daha az oranda yer alır. Kas hücreleri zarar gördüğünde bu enzim hücreden kana geçer ve kandaki düzeyi yükselir.

CK testiyle kandaki toplam kreatin kinaz aktivitesi belirlenir ve sonuç U/L cinsinden verilir. Enzimin iskelet kasında baskın olan CK-MM, kalp kasında daha yoğun bulunan CK-MB ve beyinde bulunan CK-BB olmak üzere üç alt tipi vardır. Toplam CK, kaynağın hangi kas olduğunu tek başına göstermez; gerektiğinde CK-MB gibi alt tipler ayrıca incelenir.

CK testi hangi durumlarda istenir?

CK, kas hasarını ya da kas hastalıklarını araştırmak ve izlemek için kullanılan temel testlerden biridir. Kas ağrısına neden olabilen bazı ilaçları kullanan kişilerde şikâyet ortaya çıktığında da hekim tarafından istenebilir. Kas hastalığı tanısı almış kişilerde hastalığın seyrini izlemek için belirli aralıklarla tekrarlanabilir.

Ağır bir yaralanma, uzun süre hareketsiz yerde kalma ya da çok yoğun egzersiz sonrasında gelişebilen ciddi kas yıkımının erken fark edilmesinde de CK önemli bir göstergedir. Bu durumda hekim böbrek fonksiyonlarını da birlikte değerlendirir.

• Açıklanamayan kas ağrısı, kramp veya kas güçsüzlüğü
• Kolesterol düşürücü ilaç kullanırken ortaya çıkan kas şikâyetleri
• Düşme, ezilme veya ağır travma sonrası kas hasarı şüphesi
• Yoğun egzersiz sonrası koyu renkli idrar
• Kas distrofisi veya iltihaplı kas hastalıklarının takibi
• Tiroit bezinin az çalıştığı durumlarda eşlik eden kas şikâyetleri

CK testine nasıl hazırlanılır?

CK testi için aç kalmanız gerekmez. Ancak yoğun egzersiz, ağır kaldırma, uzun koşu ve kas içine yapılan iğneler CK düzeyini birkaç gün boyunca yükseltebilir. Bu nedenle testten önceki iki gün ağır fiziksel aktiviteden kaçınmanız ve son zamanlarda kas içi enjeksiyon yapıldıysa bunu belirtmeniz önerilir.

Kolesterol düşürücüler başta olmak üzere bazı ilaçlar CK'yı etkileyebilir; kullandığınız ilaçları hekiminize bildirin ve kendi kararınızla bırakmayın. Yakın zamanda geçirdiğiniz ameliyat veya düşme gibi durumları da belirtmeniz yorumlamayı kolaylaştırır. Kan örneği koldan alınır ve işlem birkaç dakika sürer. Hareket etmekte zorlandığınız dönemlerde hemşiremizin bu örneği evinizde ya da iş yerinizde alması, dışarı çıkmadan test yaptırmanızı sağlar.

CK sonucu ne anlama gelir?

Yüksek CK, kaslarda bir hasar olduğunu gösterir; ancak nedeni tek başına açıklamaz. Yoğun egzersiz, kas içi iğne veya küçük bir yaralanma sonrası görülen hafif yükselmeler çoğunlukla geçicidir. Belirgin yükselmeler ise kas iltihapları, kas distrofileri, ilaçlara bağlı kas hasarı, tiroit bezinin az çalışması ya da rabdomiyoliz adı verilen ciddi kas yıkımı ile ilişkili olabilir.

Rabdomiyolizde kaslardan kana geçen maddeler böbreklere zarar verebileceği için çok yüksek CK değerleri acil değerlendirme gerektirebilir. Düşük CK ise genellikle klinik bir önem taşımaz ve kas kütlesinin az olduğu kişilerde görülebilir. Referans aralıkları laboratuvara, yaşa, cinsiyete ve hatta etnik kökene göre değişebilir; bu sayfada analizi yapan laboratuvarın erkek ve kadınlar için belirlediği aralık yer alır. CK sonucunuzun önemini, şikâyetlerinizi ve diğer testlerinizi birlikte değerlendiren hekiminiz belirlemelidir.