Folik Asit (Folat) Testi

Folik asit (folat) nedir?

Folat, B vitaminleri grubunda yer alan ve B9 vitamini olarak da bilinen, suda çözünen bir vitamindir. Folik asit ise bu vitaminin takviyelerde ve zenginleştirilmiş gıdalarda kullanılan sentetik biçimidir. Yeşil yapraklı sebzeler, baklagiller, turunçgiller ve karaciğer başlıca doğal kaynaklardır. Vücut folatı sınırlı miktarda depolayabildiği için düzenli alım önemlidir.

Folat, DNA yapımında ve hücre bölünmesinde görev alır; bu nedenle kırmızı kan hücrelerinin üretimi ve gebelikte bebeğin sinir sisteminin gelişimi için önemlidir. Hücrelerin hızla yenilendiği kemik iliği, bağırsak ve deri gibi dokular bu vitamine özellikle ihtiyaç duyar. B12 vitaminiyle birlikte homosisteinin işlenmesine de katkıda bulunur. Test, kan serumundaki folat miktarını immünolojik yöntemlerle ölçer ve sonuç ng/mL olarak bildirilir.

Folik asit testi hangi durumlarda istenir?

Folik asit testi çoğunlukla B12 vitamini testiyle birlikte, özellikle kırmızı kan hücrelerinin normalden büyük olduğu anemi türlerinin nedenini araştırmak için istenir. İki vitaminin eksikliği benzer bulgulara yol açtığından birlikte değerlendirilmeleri önemlidir. Sonuçlar, tam kan sayımındaki alyuvar büyüklüğü ve hemoglobin değeriyle birlikte yorumlanır.

Beslenme düzeni kısıtlı olan, uzun süre yoğun alkol kullanan ya da emilim sorunu yaşayan kişilerde eksiklik riski daha yüksektir. Folatı etkileyebilen bazı sara ve romatizma ilaçlarını uzun süre kullananlarda da hekim düzenli kontrol isteyebilir.

• Yorgunluk, halsizlik, solukluk ve nefes darlığı
• Tam kan sayımında büyük eritrositler (makrositoz)
• Ağızda yaralar, dilde kızarıklık ve yanma
• Çölyak hastalığı gibi emilim bozuklukları
• Homosistein yüksekliğinin nedeninin araştırılması

Folik asit testine nasıl hazırlanılır?

Serum folat düzeyi son öğünlerde alınan besinlerden kısa sürede etkilenebildiği için testten önce 6–8 saat aç kalmanız önerilir. Bu süre içinde su içebilirsiniz; bu yüzden kan örneğini sabah vermek çoğu kişi için en kolay yoldur. Kan alınırken alyuvarların parçalanması, hücre içindeki yüksek miktardaki folatın seruma geçmesine yol açarak sonucu yapay olarak yükseltebilir.

Folik asit ya da B vitamini içeren takviyeler sonucu yükseltebilir; kullandığınız ürünleri ve dozlarını hekiminize bildirin, takviyeyi bırakıp bırakmamaya ise birlikte karar verin. Yüksek doz biotin (B7) bazı immünolojik ölçümleri etkileyebildiğinden bu takviyeyi de belirtmeyi unutmayın. Kan örneği koldan alınır; isterseniz hemşiremiz bu işlemi evinizde ya da iş yerinizde yapabilir.

Folik asit sonucu ne anlama gelir?

Düşük folat; yetersiz beslenme, sebze ve meyveden fakir diyet, emilim bozuklukları, yoğun alkol kullanımı, gebelik ve emzirme gibi ihtiyacın arttığı dönemler ya da folatı etkileyen bazı ilaçlarla ilişkili olabilir. Uzun süren eksiklik, büyük hücreli (megaloblastik) anemiye ve buna bağlı yorgunluk, çarpıntı gibi şikâyetlere yol açabilir. Gebelikte folat eksikliği, bebekte nöral tüp defekti adı verilen omurilik ve beyin gelişim bozukluklarının riskini artırır.

Yüksek folat genellikle takviye kullanımı veya folik asitle zenginleştirilmiş gıdalarla ilişkilidir ve çoğu zaman tek başına sorun oluşturmaz. Ancak yüksek folat alımı, eşlik eden bir B12 eksikliğinin kan tablosundaki belirtilerini gizleyebilir; bu nedenle iki vitamin birlikte değerlendirilir. Referans aralığı laboratuvara, yönteme, yaşa ve cinsiyete göre değişebilir; bu sayfada ilgili laboratuvarın aralığı yer alır. Folik asit değerinizin ne anlama geldiğini, yakınmalarınızı ve diğer kan tetkiklerinizi birlikte değerlendiren hekiminiz açıklayacaktır.