Ferritin (Demir Deposu) Testi

Ferritin nedir?

Ferritin, demiri hücrelerin içinde güvenli biçimde depolayan bir proteindir. Vücuttaki demirin önemli bir bölümü, gerektiğinde kullanılmak üzere bu protein içinde saklanır. Ferritin özellikle karaciğer, dalak ve kemik iliğinde bulunur; vücut ihtiyaç duyduğunda bu depolardan demir serbest bırakılarak kan yapımında kullanılır. Kanda dolaşan az miktardaki ferritin, vücuttaki toplam demir deposuyla orantılıdır.

Bu nedenle ferritin testi, demir depolarının durumunu değerlendirmede kullanılan en yararlı testlerden biridir. Test, kan serumundaki ferritin miktarını antikor temelli immünolojik yöntemlerle ölçer ve sonuç ng/mL birimiyle bildirilir. Ferritin aynı zamanda vücutta iltihap olduğunda yükselen akut faz proteinlerinden biridir; bu özellik sonucun yorumlanmasında önem taşır.

Ferritin testi hangi durumlarda istenir?

Ferritin, demir eksikliğinin en erken göstergelerinden biridir; depolar azalırken hemoglobin henüz normal olabilir. Hekiminiz bu testi çoğunlukla tam kan sayımı, serum demiri ve demir bağlama kapasitesiyle birlikte ister. Kronik böbrek hastalığı olan ve kansızlık tedavisi alan kişilerde de düzenli olarak ölçülür.

Demir tedavisine başlanan kişilerde depoların dolup dolmadığını görmek için belirli aralıklarla tekrarlanır. Açıklanamayan eklem ağrısı, yorgunluk ve karaciğer enzimi yüksekliği olan kişilerde demir birikimini araştırmak için de ilk bakılan testlerdendir. Sık kan nakli yapılan hastalarda ise vücutta fazla demir birikip birikmediğini izlemek için kullanılır.

• Yorgunluk, saç dökülmesi, tırnak kırılması veya solukluk
• Tam kan sayımında anemi ya da küçük eritrositler
• Yoğun adet kanaması, gebelik veya sık kan bağışı
• Demir birikimi (hemokromatoz) şüphesi veya takibi
• Huzursuz bacak sendromu gibi demir eksikliğiyle ilişkili şikâyetler

Ferritin testine nasıl hazırlanılır?

Ferritin testi tek başına istendiğinde açlık gerekmez. Ancak serum demiri ile birlikte çalışılacaksa, demir düzeyi yemek ve saatten etkilendiği için sabah aç karnına örnek verilmesi önerilir. Yakın zamanda geçirilen enfeksiyonlar ferritini geçici olarak yükseltebileceğinden, ateşli bir hastalık sırasında ya da hemen sonrasında test yapılacaksa bunu hekiminize söyleyin.

Demir ilaçları ve kan nakli sonucu etkileyebilir; kullandığınız demir preparatlarını ve yüksek doz biotin (B7) takviyelerini bildirmeniz önemlidir. Demir tedavisine yeni başladıysanız, kontrol testinin zamanlamasını hekiminizle planlamanız sonucun doğru yorumlanmasına yardım eder. Örnek, kol iç yüzündeki bir damardan kısa bir işlemle alınır. Hemşiremizin evinize ya da iş yerinize gelerek örneğinizi alması, özellikle düzenli takip gereken durumlarda zaman kazandırır.

Ferritin sonucu ne anlama gelir?

Düşük ferritin, neredeyse her zaman demir depolarının azaldığını gösterir ve demir eksikliğinin en güvenilir kan bulgularından biridir. Beslenmeyle yetersiz alım, emilim sorunları, gebelik ve yoğun adet kanaması ya da sindirim sisteminden gizli kanama gibi kan kayıpları başlıca nedenler arasındadır. Nedenin araştırılması, düşük ferritinin kendisi kadar önemlidir; hekiminiz yaşınıza ve şikâyetlerinize göre sindirim sistemi incelemeleri gibi ek tetkikler isteyebilir.

Yüksek ferritin ise demir birikiminin yanı sıra enfeksiyon, iltihaplı hastalıklar, karaciğer hastalıkları, yağlı karaciğer, yoğun alkol kullanımı ve bazı kanser türlerinde görülebilir. Ferritin iltihapla yükseldiği için normal görünen bir değer bazen gizli bir demir eksikliğini örtebilir. Ferritin için kabul edilen sınırlar kadınlarda ve erkeklerde farklıdır, yaşla ve laboratuvardan laboratuvara da değişir; bu sayfada iki cinsiyet için ayrı verilen laboratuvar aralığını görebilirsiniz. Ferritin sonucunuzu, belirtilerinizi ve diğer demir testlerinizi birlikte değerlendirerek yorumlayacak olan hekiminizdir.