Direkt Bilirubin Testi

Direkt bilirubin nedir?

Bilirubin, yaşlanan kırmızı kan hücreleri parçalanırken hemoglobinden oluşan sarı renkli bir maddedir. Bu madde önce suda çözünmeyen indirekt biçimde kana geçer ve albümine bağlanarak karaciğere taşınır. Karaciğer, bilirubini glukuronik asitle birleştirerek suda çözünür hâle getirir; bu işlenmiş forma direkt ya da konjuge bilirubin denir. Bu dönüşüm, bilirubinin vücuttan atılabilmesi için gereklidir.

Direkt bilirubin safra ile birlikte safra yollarına, oradan da bağırsağa atılır ve dışkıya rengini veren maddelerin oluşumuna katkı sağlar. Sağlıklı bir karaciğer bu formu hızla safraya aktardığı için kandaki direkt bilirubin normalde oldukça azdır. Test, kan serumundaki direkt bilirubini kimyasal bir renk tepkimesiyle ölçer; sonuç genellikle total bilirubin ile birlikte değerlendirilir ve ikisi arasındaki fark indirekt bilirubini verir.

Direkt bilirubin testi hangi durumlarda istenir?

Bu test, özellikle sarılığın karaciğer ya da safra yollarından mı yoksa kan hücrelerinin fazla yıkımından mı kaynaklandığını ayırt etmek için istenir. Genellikle karaciğer fonksiyon testlerinin bir parçası olarak ALT, AST, ALP ve GGT ile birlikte çalışılır. Sarılık fark edilmeden önce, rutin kontrollerde yapılan karaciğer testlerinde de yükseklik saptanabilir.

Bilinen karaciğer veya safra yolu hastalığı olan kişilerde hastalığın seyrini izlemek için düzenli aralıklarla tekrarlanabilir. Safra yollarına yönelik bir işlem ya da ameliyat sonrasında, safra akışının düzelip düzelmediğini izlemek için de kullanılabilir. Yenidoğan döneminden sonra uzayan sarılıklarda direkt bilirubin ölçümü, safra akışıyla ilgili sorunların erken fark edilmesi açısından özellikle önemlidir.

• Ciltte veya göz akında sarılık
• Koyu çay rengi idrar ya da açık renkli, kil renginde dışkı
• Safra taşı veya safra yollarında tıkanıklık şüphesi
• Hepatit gibi karaciğer hastalıklarının takibi
• Uzun süreli ilaç tedavisi sırasında karaciğerin kontrolü

Direkt bilirubin testine nasıl hazırlanılır?

Direkt bilirubin için genellikle birkaç saatlik, tercihen 8 saatlik açlık önerilir; yağlı bir öğünden sonra alınan kan örneği ölçümü etkileyebilir. Açlık süresinde su içebilirsiniz; kan örneğini sabah saatlerinde vermek, açlık süresini dengeli tutmanın en kolay yoludur. Öte yandan bir günü aşan uzun açlık, özellikle indirekt bilirubini yükseltebileceğinden açlık süresini gereğinden fazla uzatmamanız önerilir.

Bazı antibiyotikler, doğum kontrol hapları ve bazı bitkisel ürünler bilirubin düzeyini değiştirebilir; kullandığınız ilaç ve takviyeleri hekiminize bildirin, hiçbirini kendi kararınızla bırakmayın. Bilirubin ışıkla parçalanabildiği için alınan kan örneğinin ışıktan korunması gerekir. Kan örneğinizi dilerseniz hemşiremiz evinizde veya iş yerinizde, koldaki bir damardan alabilir.

Direkt bilirubin sonucu ne anlama gelir?

Yüksek direkt bilirubin, karaciğerin işlediği bilirubinin safra yoluyla yeterince atılamadığını gösterir. Bu durum safra taşı, safra yollarında daralma veya tıkanıklık, hepatit, siroz, ilaçlara bağlı karaciğer hasarı ve bazı kalıtsal durumlarla ilişkili olabilir. Direkt bilirubin suda çözündüğü için yükseldiğinde bir kısmı idrara geçer ve idrar koyulaşabilir. Sarılığa kaşıntı ve açık renkli dışkı da eşlik edebilir.

Direkt bilirubinin normal, total bilirubinin yüksek olması ise sorunun daha çok indirekt bilirubinle ilgili olduğunu düşündürür; Gilbert sendromu veya kan hücrelerinin hızlı yıkımı buna örnektir. Düşük direkt bilirubinin genellikle klinik bir önemi yoktur. Referans sınırları yaşa göre değişir; örneğin yenidoğanlar ve yetişkinler için farklı değerler kullanılır. Laboratuvar yöntemi ve cinsiyet de aralığı etkileyebilir; analizi yapan laboratuvarın aralığı bu sayfada gösterilmektedir. Sonucunuzun anlamı, şikâyetleriniz ve diğer karaciğer testlerinizle birlikte hekiminiz tarafından değerlendirilmelidir.