Demir (Serum Demiri) Testi

Demir (serum demiri) nedir?

Demir, kırmızı kan hücrelerindeki hemoglobinin yapısına girerek oksijenin akciğerlerden dokulara taşınmasını sağlayan temel bir mineraldir. Kaslarda oksijen depolayan miyoglobinin yapısında ve enerji üretiminde görev alan bazı enzimlerde de bulunur. Vücut demiri besinlerden alır; fazlası ferritin olarak karaciğer, dalak ve kemik iliğinde depolanır.

Serum demiri testi, kanda transferrin adlı taşıyıcı proteine bağlı olarak dolaşan demir miktarını ölçer. Bu değer vücudun toplam demir deposunu değil, o anda dolaşımda bulunan demiri gösterir ve gün içinde belirgin dalgalanmalar gösterebilir. Bu nedenle sonuç, tek başına değil diğer demir testleriyle birlikte anlam kazanır. Ölçüm renk değişimine dayalı otomatik yöntemlerle yapılır ve sonuç µg/dL birimiyle bildirilir.

Demir testi hangi durumlarda istenir?

Demir testi çoğunlukla ferritin, total demir bağlama kapasitesi ve transferrin satürasyonu ile birlikte istenir. Bu testler bir arada değerlendirildiğinde demir eksikliği, kronik hastalık anemisi ve demir birikimi birbirinden daha kolay ayırt edilir. Hekiminiz sonuçları genellikle tam kan sayımıyla birlikte değerlendirir.

Demir tedavisi alan kişilerde, tedavinin yeterli olup olmadığını ya da gereğinden fazla demir alınıp alınmadığını izlemek için de istenebilir. Sık kan bağışı yapan kişilerde de demir durumunun değerlendirilmesine yardımcı olur. Ailesinde kalıtsal demir birikimi hastalığı bulunan kişilerde tarama testlerinin bir parçası olarak da kullanılır.

• Yorgunluk, halsizlik, solukluk ve çabuk nefes nefese kalma
• Tam kan sayımında düşük hemoglobin veya küçük eritrositler
• Yoğun adet kanaması, gebelik ya da sindirim sisteminden kan kaybı şüphesi
• Uzun süren iltihaplı veya kronik hastalıklarda anemi değerlendirmesi
• Eklem ağrısı, karaciğer büyümesi gibi demir birikimi (hemokromatoz) bulguları

Demir testine nasıl hazırlanılır?

Kandaki demir düzeyi gün içinde dalgalanır; sabah saatlerinde daha yüksektir ve yemeklerden sonra artabilir. Bu nedenle kan örneğinin sabah, 8–12 saatlik açlıktan sonra verilmesi önerilir; bu sürede yalnızca su içebilirsiniz. Birbirini izleyen testlerin benzer saatlerde yapılması, sonuçların karşılaştırılmasını kolaylaştırır.

Demir içeren ilaç ve takviyeler, son dozdan sonraki saatlerde değeri belirgin biçimde yükseltebilir. Hekiminiz testten önce demir ilacına bir süre ara vermenizi isteyebilir; bu süreyi kendiniz belirlemeyin. Doğum kontrol hapları gibi hormon içeren ilaçlar da sonucu etkileyebildiği için kullandığınız ilaçları bildirin. Yakın zamanda kan nakli yapıldıysa bunu da mutlaka belirtin. Hemşiremiz sabah saatlerinde evinize veya iş yerinize gelerek kan örneğinizi alabilir.

Demir sonucu ne anlama gelir?

Düşük serum demiri en sık demir eksikliğine işaret eder; bunun nedeni yetersiz beslenme, emilim sorunları, gebelik ya da kan kaybı olabilir. Ancak enfeksiyon, iltihaplı hastalıklar ve kronik böbrek hastalığı gibi durumlarda vücutta demir yeterli olsa bile kandaki düzey düşük ölçülebilir. Bu yüzden eksikliğin gerçek olup olmadığını anlamak için ferritin sonucuna da bakılır. Gebelikte ve büyüme çağında demir ihtiyacı arttığından bu dönemlerde düşük değerler daha sık görülür.

Yüksek serum demiri; yakın zamanda demir takviyesi alınması, sık kan nakli, bazı anemi türleri, karaciğer hasarı veya kalıtsal demir birikimi hastalığı ile ilişkili olabilir. Demir birikimi uzun vadede karaciğer, kalp ve pankreas gibi organlara zarar verebileceği için yüksek değerlerin nedeni araştırılır. Referans aralıkları laboratuvara, yaşa ve cinsiyete göre değişir; erkekler ve kadınlar için ayrı aralıklar kullanılır ve bu sayfada ilgili laboratuvarın değerleri gösterilir. Demir sonucunuz, belirtileriniz ve diğer kan tahlillerinizle birlikte hekiminiz tarafından yorumlanmalıdır.