AST (SGOT) Testi

AST (SGOT) nedir?

AST, açık adıyla aspartat aminotransferaz, eski adıyla SGOT, amino asitlerin dönüşümünde görev alan bir enzimdir. Hücrelerin enerji üretimine katılan kimyasal tepkimelerde de rol oynar. En çok karaciğerde bulunur; bunun yanında kalp kasında, iskelet kaslarında, böbreklerde, beyinde ve alyuvarlarda da yer alır. Normalde kanda düşük düzeyde bulunan AST, bu dokulardaki hücreler hasar gördüğünde kana karışır ve düzeyi yükselir.

AST birçok farklı dokuda bulunduğu için karaciğere özgü bir enzim değildir. Bu nedenle genellikle karaciğere daha özgü olan ALT ile birlikte istenir ve iki enzimin birbirine oranı da hekimler için yol gösterici olabilir. Test, koldan alınan kanın serum kısmında, enzimin tepkime hızını ölçen kinetik yöntemlerle çalışılır. Sonuç, karaciğer panelinde yer alan ALP, GGT ve bilirubin gibi diğer testlerle birlikte değerlendirildiğinde daha anlamlıdır.

AST testi hangi durumlarda istenir?

AST, karaciğer fonksiyon testleri adı verilen panelin bir parçası olarak rutin sağlık kontrollerinde sıkça istenir. Karaciğer hastalıkları uzun süre belirti vermeyebileceği için risk taşıyan kişilerde tarama amacıyla kullanılır. Karaciğeri etkileyebilecek ilaçlarla tedavi görenlerde ve bilinen bir karaciğer hastalığı olanlarda ise gidişatı izlemek için düzenli aralıklarla tekrarlanır. Kas hastalıklarından şüphelenildiğinde de kas enzimi CK ile birlikte değerlendirilir.

• Ciltte ya da göz aklarında sararma, koyu renkli idrar veya açık renkli dışkı
• Karnın sağ üst kısmında ağrı, bulantı, iştahsızlık ve açıklanamayan yorgunluk
• Düzenli alkol kullanımı, yağlı karaciğer ya da hepatit virüsüne maruz kalma şüphesi
• Karaciğeri etkileyebilen ilaçlarla tedavi sırasında düzenli kontrol
• Kas ağrısı ve güçsüzlüğüyle seyreden kas hastalıklarının araştırılması

AST testine nasıl hazırlanılır?

AST testi için genellikle aç kalmanız gerekmez; ancak karaciğer panelindeki diğer testlerle birlikte istendiyse sabah aç karnına kan vermeniz önerilebilir. Ağır egzersiz kas hücrelerinden kana AST geçişini artırabildiği için testten önceki bir iki gün yoğun spor yapmamanız, alkol de almamanız sonucun güvenilirliğini artırır.

Ağrı kesiciler, bazı antibiyotikler, kolesterol ilaçları ve bitkisel ürünler gibi birçok madde karaciğer enzimlerini etkileyebilir. Kullandığınız ilaç, vitamin ve bitkisel takviyelerin listesini hekiminizle paylaşın; reçeteli bir ilacı ise danışmadan bırakmayın. Örnek alımı birkaç dakika sürer ve randevu saatinizde evinizde ya da iş yerinizde yapılabilir.

AST sonucu ne anlama gelir?

AST yüksekliği çoğunlukla karaciğer hücrelerinde bir hasar olduğunu düşündürür; yağlı karaciğer, viral hepatitler, alkole bağlı karaciğer hastalığı, ilaçların yan etkileri ve siroz başlıca nedenler arasındadır. Karaciğer dışında yoğun egzersiz, kas yaralanmaları, kas hastalıkları, kalp kası hasarı ve alyuvarların yıkımı da değeri yükseltebilir. AST'nin ALT'ye göre belirgin şekilde yüksek olması, özellikle alkole bağlı karaciğer hasarı ya da ilerlemiş karaciğer hastalığı açısından hekime ipucu verebilir.

Hafif yükseklikler oldukça sık görülür ve bazen geçicidir; bu nedenle hekiminiz testi bir süre sonra tekrarlayabilir ya da ek testler isteyebilir. Değerlerin birkaç hafta içinde normale dönüp dönmediği de tanı açısından yol gösterici olabilir. Düşük AST değerleri ise genellikle klinik bir sorun göstermez. AST için normal sınırlar yaş, cinsiyet ve laboratuvarın kullandığı yönteme göre değişebilir; bu sayfada örneğinizi çalışan laboratuvarın aralığını bulabilirsiniz. Sonucun ne anlama geldiğine, belirtilerinizi ve diğer karaciğer testlerini birlikte ele alan hekiminiz karar vermelidir.