Çinko (Zn) Testi

Çinko nedir?

Çinko, vücudun kendisi üretemediği ve besinlerle düzenli olarak alınması gereken bir iz elementtir. Yüzlerce enzimin çalışmasına katılır; bağışıklık sisteminin işleyişi, yara iyileşmesi, büyüme, tat ve koku alma ile hücre yenilenmesinde önemli rol oynar. İnsülinin depolanması ve bazı hormonların etkisini gösterebilmesi için de gereklidir. Kırmızı et, deniz ürünleri, baklagiller, kuruyemişler ve tam tahıllar başlıca besin kaynaklarıdır.

Vücuttaki çinkonun çok küçük bir bölümü kanda dolaşır; büyük kısmı kaslarda ve kemiklerde bulunur. Vücutta özel bir çinko deposu olmadığı için düzenli alım önemlidir. Kandaki çinko çoğunlukla albümine bağlı olarak taşınır. Çinko testi, kan serumundaki çinko miktarını fotometrik yöntemlerle ya da atomik absorpsiyon gibi özel cihazlarla ölçer ve sonuç µg/dL olarak bildirilir.

Çinko testi hangi durumlarda istenir?

Hekiminiz, çinko eksikliğini düşündüren belirtiler varsa ya da eksiklik riskini artıran bir durumunuz bulunuyorsa bu testi isteyebilir. Eksiklik; dengesiz ya da çinkodan fakir besinlerle beslenen kişilerde, yaşlılarda, gebelerde ve kronik bağırsak hastalığı olanlarda daha sık görülür. Bitkisel besinlerdeki bazı maddeler çinko emilimini azaltabildiğinden vejetaryen veya vegan beslenen kişilerde de eksiklik riski artabilir.

Uzun süre yüksek dozda çinko takviyesi kullanan kişilerde fazlalığı araştırmak için de teste başvurulabilir. Aşırı çinko alımı bakır emilimini azaltabildiği için hekim gerektiğinde bakır düzeyine de bakabilir.

• Saç dökülmesi, tırnaklarda kırılma ve cilt sorunları
• Yaraların geç iyileşmesi veya sık enfeksiyon geçirme
• Tat ve koku almada azalma, iştahsızlık
• Çocuklarda büyüme geriliği
• Kronik ishal, emilim bozuklukları veya bağırsak ameliyatı öyküsü
• Uzun süreli yüksek doz çinko takviyesi kullanımı

Çinko testine nasıl hazırlanılır?

Kandaki çinko düzeyi gün içinde değişir ve yemeklerden sonra düşebilir. Bu nedenle kan örneğinin sabah saatlerinde, yaklaşık 8 saatlik açlıktan sonra verilmesi önerilir. Açlık süresince su içmenizde sakınca yoktur. Kan örneğinin hemolize uğraması, yani alyuvarların parçalanması çinkoyu yapay olarak yükseltebileceği için örnek dikkatle alınır.

Çinko içeren vitamin ve mineral takviyeleri sonucu etkileyebilir; testten önce ara verip vermeyeceğinizi ve ne kadar süre ara vereceğinizi hekiminize sorun. Kortizon grubu ilaçlar, doğum kontrol hapları ve bazı tansiyon ilaçları da çinko düzeyini değiştirebildiği için kullandığınız ilaçları bildirmeniz önemlidir. Kan örneği koldan alınır ve laboratuvarın belirttiği uygun tüpe konur; hemşiremiz bu işlemi evinizde veya iş yerinizde yapabilir.

Çinko sonucu ne anlama gelir?

Düşük çinko; yetersiz beslenme, çinkodan fakir diyet, emilim bozuklukları, kronik ishal, alkol kullanımı, karaciğer veya böbrek hastalıklarıyla ilişkili olabilir. Enfeksiyon ya da iltihap sırasında çinko geçici olarak kandan dokulara geçtiği için düzey düşük ölçülebilir; bu durum her zaman gerçek bir eksiklik anlamına gelmez. Bu nedenle hekiminiz sonucu değerlendirirken CRP gibi iltihap göstergelerine de bakabilir. Albüminin düşük olması ve gebelik de serum çinkosunu azaltabilir.

Yüksek çinko çoğunlukla uzun süre fazla takviye alımından kaynaklanır ve zamanla bakır eksikliğine yol açabilir. Nadiren numunenin alımı ya da taşınması sırasındaki bulaşma da yüksek sonuca neden olabilir. Çinko için kabul edilen aralık ölçüm yöntemine, laboratuvara, yaşa ve cinsiyete göre farklılık gösterebilir; bu sayfada yer alan aralık, örneğinizi inceleyen laboratuvara aittir. Sonucun sizin için anlamını, belirtilerinizi ve diğer tahlillerinizi bir arada değerlendiren hekiminiz belirler.