ALT (SGPT) Testi

ALT (SGPT) nedir?

ALT, açık adıyla alanin aminotransferaz, eski adıyla SGPT, en çok karaciğer hücrelerinin içinde bulunan bir enzimdir. Amino asitlerin dönüşümünde ve vücudun enerji için kullandığı şekerin üretiminde görev alır. Böbreklerde, kalpte ve kaslarda da az miktarda bulunur, ancak kandaki ALT'nin büyük bölümü karaciğer kaynaklıdır. ALT düzeyi, karaciğerdeki hasar henüz belirti vermeden de yükselebildiği için erken uyarı niteliği taşır.

Karaciğer hücreleri iltihap, yağlanma, toksik madde ya da virüs gibi nedenlerle zarar gördüğünde ALT kana geçer ve kandaki düzeyi yükselir. Bu özelliği nedeniyle ALT, karaciğer hücresi hasarını gösteren en özgül rutin testlerden biri kabul edilir. Laboratuvarda serum örneğindeki ALT aktivitesi, enzimin belirli bir sürede ne kadar tepkime gerçekleştirdiğine bakılarak hesaplanır.

ALT testi hangi durumlarda istenir?

ALT, karaciğer sağlığını değerlendirmek için en sık istenen testlerden biridir ve genellikle AST, ALP, GGT ve bilirubinle birlikte bir panel olarak çalışılır. Erken dönemdeki karaciğer sorunları genellikle yakınmaya yol açmadığından, test fazla kilolu, diyabetli ya da düzenli alkol kullanan kişilerde tarama için de değerlidir. Kronik hepatit ya da yağlı karaciğer tanısı olan kişilerde hastalığın gidişini ve tedaviye yanıtı izlemek için düzenli olarak tekrarlanır.

• Halsizlik, bulantı, iştahsızlık veya karnın sağ üst kısmında ağrı
• Gözlerde ya da ciltte sararma ve koyu renkli idrar
• Fazla kilo, diyabet veya insülin direncine bağlı yağlı karaciğer şüphesi
• Hepatit B ya da hepatit C gibi viral enfeksiyonların izlenmesi
• Tüberküloz veya romatizmal hastalıklar gibi uzun süreli ilaç tedavisi gerektiren durumlar

ALT testine nasıl hazırlanılır?

ALT testi için açlık şart değildir ve kan günün farklı saatlerinde verilebilir; yine de diğer karaciğer testleriyle birlikte isteniyorsa sabah saatleri tercih edilebilir. Testten önceki gün alkol almamanız ve kaslarınızı zorlayan ağır egzersizlerden kaçınmanız, sonucun gerçek durumunuzu yansıtmasına yardımcı olur. Hafif bir kahvaltı genellikle ALT sonucunu değiştirmez, ancak hekiminiz açlık istediyse bu talimata uyun.

Bazı ağrı kesiciler, antibiyotikler, sara ilaçları, kolesterol ilaçları ve çeşitli bitkisel çaylar ya da takviyeler ALT düzeyini etkileyebilir. Bu nedenle kullandığınız tüm ilaç ve ürünleri hekiminize bildirmeniz önemlidir; hekiminiz önermedikçe hiçbir ilacı bırakmayın. ALT için gereken kan, kol damarından alınan küçük bir örnektir ve bu işlem evinizde ya da iş yerinizde hemşire tarafından yapılabilir.

ALT sonucu ne anlama gelir?

ALT yüksekliği karaciğer hücrelerinde hasar olduğunu gösterir. Günümüzde en sık neden, fazla kilo ve insülin direnciyle ilişkili yağlı karaciğerdir; viral hepatitler, alkol, ilaç ve bitkisel ürünlerin yan etkileri, otoimmün karaciğer hastalıkları ve safra yolu sorunları da değeri yükseltebilir. Çok yüksek değerler genellikle akut hepatit ya da ani gelişen toksik bir hasarı düşündürür. Hepatit A gibi akut enfeksiyonlarda değer kısa sürede çok yükselebilir ve iyileşmeyle birlikte yeniden düşer.

ALT'nin yükselme derecesi her zaman hastalığın ağırlığını yansıtmaz; ilerlemiş sirozda bile değer normal ya da hafif yüksek olabilir. Normalin altındaki ALT sonuçları çoğu zaman bir hastalığa işaret etmez. Hafif ve tek seferlik bir yükseklikte hekiminiz testi tekrarlayabilir, gerekirse hepatit belirteçleri ya da ultrason gibi ek incelemeler isteyebilir. ALT'nin üst sınırı yaşa, cinsiyete ve laboratuvarın yöntemine göre farklılık gösterebilir; bu sayfada yer alan aralık testinizi çalışan laboratuvara aittir. Sonucunuzun yorumu, belirtileriniz ve diğer karaciğer testleriyle birlikte hekiminiz tarafından yapılmalıdır.