aPTT (Aktive Parsiyel Tromboplastin Zamanı) Testi

aPTT nedir?

aPTT (aktive parsiyel tromboplastin zamanı), kan plazmasının laboratuvar ortamında pıhtı oluşturması için geçen süreyi saniye cinsinden ölçer. Vücutta pıhtılaşma, birbirini zincirleme biçimde harekete geçiren ve pıhtılaşma faktörü adı verilen proteinler sayesinde gerçekleşir. aPTT, bu zincirin iç yolak ve ortak yolak olarak adlandırılan bölümlerinin birlikte ne kadar iyi çalıştığını yansıtır.

Bu yolaklarda faktör XII, XI, IX ve VIII ile ortak yolaktaki faktör X, V, protrombin ve fibrinojen görev alır. Ölçüm için kan, pıhtılaşmayı geçici olarak durduran sitrat içeren bir tüpe alınır. Laboratuvarda ayrılan plazmaya aktive edici bir madde, fosfolipit ve kalsiyum eklenir; pıhtının oluştuğu an cihaz tarafından saptanır. Sonuç saniye olarak raporlanır ve hastanın değeri, laboratuvarın normal kabul ettiği süreyle karşılaştırılır.

aPTT testi hangi durumlarda istenir?

aPTT çoğunlukla PT (INR) ile birlikte, açıklanamayan kanama ya da morarma eğiliminin nedenini araştırmak için istenir. Standart heparin tedavisi alan hastalarda ilacın etkisini izlemek amacıyla düzenli olarak ölçülür. Hekiminiz ameliyat veya girişimsel bir işlem öncesinde pıhtılaşma durumunuzu değerlendirmek için de bu testi isteyebilir.

• Kolay morarma, sık burun kanaması veya diş eti kanaması
• Küçük kesiklerden ya da diş çekiminden sonra uzun süren kanama
• Hemofili veya von Willebrand hastalığı şüphesi ya da aile öyküsü
• Standart (fraksiyone olmayan) heparin tedavisinin izlenmesi
• Antifosfolipid sendromu şüphesinde lupus antikoagülanı araştırması
• Ameliyat veya girişimsel işlem öncesi değerlendirme

aPTT testine nasıl hazırlanılır?

Yemek yemek pıhtılaşma süresini anlamlı biçimde etkilemediğinden aPTT için aç kalmanız gerekmez. Heparin, varfarin ve yeni nesil ağızdan kan sulandırıcılar sonucu doğrudan etkileyebileceğinden kullandığınız tüm ilaçları ve bitkisel takviyeleri önceden bildirmeniz önemlidir. Heparin alıyorsanız kanın son dozdan ne kadar sonra alındığı da not edilmelidir. Hekiminiz aksini söylemedikçe ilaçlarınızı kendiliğinizden bırakmayın.

Kan, koldaki bir toplardamardan açık mavi kapaklı sitratlı tüpe alınır. Tüpteki sıvı ile kan arasındaki oran sonucu etkilediği için tüpün işaretli çizgiye kadar dolması gerekir. Örnek, hemşire tarafından evinizde ya da iş yerinizde alınabilir; pıhtılaşma testlerinde örneğin birkaç saat içinde çalışılması önem taşır.

aPTT sonucu ne anlama gelir?

aPTT süresinin uzaması, kanın normalden daha yavaş pıhtılaştığını gösterir. Olası nedenler arasında heparin gibi kan sulandırıcıların etkisi, hemofili gibi doğuştan faktör eksiklikleri, von Willebrand hastalığı, ileri karaciğer hastalığı ve yaygın damar içi pıhtılaşma (DİK) sayılabilir. Lupus antikoagülanı da aPTT'yi uzatabilir; ancak bu durum kanamadan çok pıhtı eğilimiyle ilişkilidir. Heparin kullanan hastalarda ise sürenin, hekimin belirlediği hedef aralıkta olması beklenir.

Kısa aPTT genellikle klinik açıdan daha az önem taşır ve kimi zaman kan alma sırasındaki koşullardan kaynaklanabilir. Uzun bir sonuç görüldüğünde hekiminiz testi tekrarlayabilir, karışım testi ya da faktör düzeyleri gibi ek incelemeler isteyebilir. Referans aralıkları laboratuvara, kullanılan reaktife, yaşa ve cinsiyete göre değişebilir; çalışılan laboratuvarın aralığı bu sayfada ayrıca gösterilir. Sonucunuz mutlaka belirtileriniz ve diğer testlerinizle birlikte bir hekim tarafından yorumlanmalıdır.