Hemoglobin Elektroforezi Testi

Hemoglobin elektroforezi nedir?

Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerinin içinde oksijeni akciğerlerden dokulara taşıyan proteindir. Yetişkinlerde hemoglobinin büyük bölümü hemoglobin A'dan (HbA) oluşur; daha küçük oranlarda hemoglobin A2 (HbA2) ve anne karnındaki dönemde baskın olan fetal hemoglobin (HbF) bulunur. Kalıtsal farklılıklar nedeniyle bu oranlar değişebilir ya da HbS, HbC, HbD veya HbE gibi farklı yapıda hemoglobinler ortaya çıkabilir.

Hemoglobin elektroforezi, bu hemoglobin tiplerini birbirinden ayırarak her birinin oranını belirler. Günümüzde pek çok laboratuvarda yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC) veya kapiller elektroforez yöntemleri kullanılır. Raporda hemoglobin fraksiyonları yüzde olarak belirtilir ve varsa anormal bir hemoglobinin varlığı ayrıca bildirilir.

Hemoglobin elektroforezi hangi durumlarda istenir?

Test en sık, tam kan sayımında kırmızı kan hücrelerinin küçük (düşük MCV) bulunduğu ve bunun demir eksikliğiyle açıklanamadığı durumlarda istenir. Türkiye'de talasemi taşıyıcılığı görece yaygın olduğundan evlilik öncesi ve gebelik öncesi değerlendirmelerde de önemli bir yer tutar. Taşıyıcı iki kişinin çocuğunda ağır bir hemoglobin hastalığı görülme olasılığı bulunduğu için bu bilgi aile planlamasında yol gösterir.

• Demir eksikliğiyle açıklanamayan küçük hücreli (mikrositer) kansızlık
• Evlilik öncesi veya gebelik öncesi taşıyıcılık taraması
• Ailede talasemi, orak hücre hastalığı veya başka bir hemoglobin hastalığı öyküsü
• Hemogramda açıklanamayan değişikliklerle birlikte solukluk veya sarılık
• Hemoglobin hastalığı tanısı almış kişilerin tedavi izlemi
• Bebeklik veya çocukluk döneminde nedeni açıklanamayan kansızlık

Hemoglobin elektroforezine nasıl hazırlanılır?

Hemoglobin tiplerinin oranı yemekle değişmediği için bu testte açlık şartı yoktur ve saat seçimi serbesttir. Son birkaç ay içinde kan nakli yapıldıysa, nakledilen kandaki hemoglobin sonuçları karıştırabileceğinden testin ertelenmesi gerekebilir; bu durumu mutlaka bildirin. Belirgin demir eksikliği HbA2 oranını düşürerek beta talasemi taşıyıcılığını gizleyebildiğinden hekiminiz ferritin veya demir testlerini de birlikte isteyebilir. Gebelikte bazı oranlar hafifçe değişebileceğinden gebelik durumunuzu da belirtmeniz faydalıdır.

Test için kol damarından alınıp EDTA içeren mor kapaklı tüpe konan az miktarda kan yeterlidir. Sonucun yorumlanabilmesi için çoğu zaman aynı örnekten tam kan sayımı da çalışılır. Örnek, hemşire tarafından evinizde ya da iş yerinizde, birkaç dakika süren kısa bir işlemle alınabilir.

Hemoglobin elektroforezi sonucu ne anlama gelir?

HbA2 oranının yüksek bulunması genellikle beta talasemi taşıyıcılığını düşündürür; taşıyıcı kişiler çoğunlukla belirti göstermez ve tedavi gerektirmez. HbF'nin yüksek olması beta talasemi, fetal hemoglobinin kalıtsal olarak devam etmesi veya bazı başka durumlarla ilişkili olabilir. HbS gibi bir varyantın saptanması ise orak hücre taşıyıcılığı ya da hastalığı açısından ek değerlendirme gerektirir. Ağır hemoglobin hastalıklarında genellikle belirgin kansızlık bulunur ve düzenli tıbbi takip gerekir.

Alfa talasemi taşıyıcılığı bu testte çoğu zaman normal sonuç verir ve kesin tanı için genetik test gerekebilir. Yenidoğan ve bebeklerde HbF doğal olarak yüksek olduğundan sonuçlar yaşa göre farklı yorumlanır. Yaş, cinsiyet ve kullanılan yöntem normal kabul edilen oranları etkileyebilir; bu sayfada, testi çalışan laboratuvarın HbA2 ve HbF aralıkları yer alır. Sonucunuz tam kan sayımı, demir durumu ve belirtilerinizle birlikte bir hekim tarafından değerlendirilmelidir.