Protrombin Zamanı (PT/INR) Testi

PT ve INR nedir?

Protrombin zamanı (PT), sitratlı plazmaya doku faktörü ve kalsiyum eklendikten sonra pıhtı oluşana kadar geçen süreyi saniye olarak ölçer. Bu süre, pıhtılaşmanın dış yolak ve ortak yolak olarak adlandırılan bölümündeki faktör VII, X, V, protrombin (faktör II) ve fibrinojenin birlikte çalışmasını yansıtır. Bu faktörlerin çoğu karaciğerde üretilir ve bir bölümünün yapımı için K vitamini gerekir. Bu nedenle PT, K vitamini eksikliğinden ve karaciğer işlevindeki bozulmalardan erken etkilenir.

Farklı laboratuvarlarda kullanılan reaktifler PT sonucunu değiştirebildiği için sonuçlar INR (uluslararası normalleştirilmiş oran) ile standart hale getirilir. INR, hastanın PT değerinin normal ortalamaya oranlanıp reaktife özgü bir duyarlılık indeksiyle düzeltilmesiyle hesaplanır. Böylece varfarin kullanan bir hastanın farklı zamanlarda ve farklı yerlerde ölçülen sonuçları büyük ölçüde karşılaştırılabilir hale gelir.

PT (INR) testi hangi durumlarda istenir?

PT (INR) testinin en yaygın kullanım alanı, varfarin gibi K vitamini antagonisti kan sulandırıcı kullanan hastaların düzenli takibidir. Bu hastalarda INR değeri, ilaç dozunun hekim tarafından ayarlanmasında temel ölçüttür. Test ayrıca karaciğerin pıhtılaşma proteinlerini üretme kapasitesini değerlendirmek ve kanama eğiliminin nedenini araştırmak için de istenir.

• Varfarin tedavisinin başlangıcında ve düzenli kontrollerde doz ayarı
• Açıklanamayan kanama, kolay morarma veya diş eti kanaması
• Siroz veya hepatit gibi karaciğer hastalıklarının değerlendirilmesi
• Uzun süreli antibiyotik kullanımı veya emilim bozukluğunda K vitamini eksikliği şüphesi
• Ameliyat, biyopsi veya diş çekimi gibi işlemler öncesi değerlendirme
• Yaygın damar içi pıhtılaşma (DİK) şüphesi

PT (INR) testine nasıl hazırlanılır?

PT (INR) ölçümü için aç gelmek zorunda değilsiniz. Varfarin kullanıyorsanız ilacınızı hekiminizin önerdiği düzende almaya devam edin; son dozun saatini ve atlanan doz olup olmadığını bildirin. Yeşil yapraklı sebzeler gibi K vitamini açısından zengin besinlerin tüketimindeki ani değişiklikler, antibiyotikler ve bazı bitkisel ürünler INR'yi etkileyebileceği için bunları da belirtmeniz önemlidir.

INR için kullanılan açık mavi kapaklı tüp sitrat içerir ve doğru sonuç için kanın tüpü çizgisine kadar doldurması gerekir. Düzenli INR takibi yapılıyorsa kan, hemşire tarafından evinizde ya da iş yerinizde alınabilir; bu, sık kontrol gereken dönemlerde özellikle hareket kısıtlılığı olan kişiler için kolaylık sağlar.

PT (INR) sonucu ne anlama gelir?

Kan sulandırıcı kullanmayan kişilerde uzamış PT ve yüksek INR; karaciğer hastalığı, K vitamini eksikliği, doğuştan pıhtılaşma faktörü eksikliği veya yaygın damar içi pıhtılaşma gibi durumları düşündürebilir. Kısa PT ise genellikle klinik açıdan önemli kabul edilmez. Karaciğer hastalığında INR, organın üretim kapasitesini izlemede kullanılan göstergelerden biridir.

Varfarin tedavisinde her hasta için, tedavi nedenine göre hekimin belirlediği bir INR hedef aralığı vardır. Hedefin üzerindeki değerler kanama riskinin arttığını, altındaki değerler ise pıhtıya karşı korumanın yetersiz kalabileceğini gösterir; doz değişikliğine yalnızca hekim karar vermelidir. Normal kabul edilen değerler laboratuvardan laboratuvara, yaşa ve cinsiyete göre farklılık gösterebilir; bu sayfada çalışılan laboratuvarın PT ve INR aralıkları yer alır. INR sonucunuzun ne anlama geldiğine, yakınmalarınız ve diğer tetkiklerinizle birlikte hekiminiz karar vermelidir.