D-Dimer Testi

D-dimer nedir?

Bir damar hasar gördüğünde vücut, kanamayı durdurmak için fibrin adı verilen ağ yapısında bir pıhtı oluşturur. Pıhtı görevini tamamladıktan sonra plazmin adlı bir enzim onu parçalar ve bu sırada küçük protein parçaları açığa çıkar. D-dimer bu parçalardan biridir; kanda saptanması, vücutta pıhtı oluşup yıkıldığını gösterir. Yalnızca sağlamlaştırılmış (çapraz bağlı) fibrinin yıkımıyla oluştuğu için gerçek bir pıhtılaşma sürecini yansıtır.

Sağlıklı kişilerde D-dimer kanda yalnızca çok düşük düzeylerde bulunur ve pıhtılaşma ile pıhtı çözülmesi arttığında yükselir. Ölçüm, sitratlı tüpe alınan kandan ayrılan plazmada çoğunlukla immünolojik yöntemlerle yapılır. Sonuç, kullanılan yönteme göre farklı birimlerle raporlanabilir; bu nedenle değerler yalnızca aynı birimle karşılaştırılmalıdır.

D-dimer testi hangi durumlarda istenir?

D-dimer en çok, bacak toplardamarlarında pıhtı (derin ven trombozu) veya akciğer pıhtısı (pulmoner emboli) olasılığı düşük ya da orta görülen kişilerde bu durumları dışlamaya yardımcı olmak için istenir. Normal bir sonuç, hekimin klinik değerlendirmesiyle birlikte pıhtı olasılığını büyük ölçüde azaltır. Test ayrıca yaygın damar içi pıhtılaşmanın (DİK) değerlendirilmesinde ve bazı hastalıkların izleminde kullanılır.

Ani başlayan nefes darlığı, göğüs ağrısı veya bir bacakta ani şişlik ve ağrı acil değerlendirme gerektirebilir. Böyle belirtiler varsa test planlamak yerine vakit kaybetmeden en yakın acil servise başvurulmalıdır.

• Derin ven trombozu (bacak toplardamarında pıhtı) şüphesinin dışlanması
• Pulmoner emboli (akciğer pıhtısı) olasılığının değerlendirilmesi
• Yaygın damar içi pıhtılaşma (DİK) şüphesi ve izlemi
• Pıhtı tedavisi sonrasında hekimin planladığı kontroller
• Ağır enfeksiyon, COVID-19 veya büyük ameliyat sonrası pıhtılaşmanın izlenmesi

D-dimer testine nasıl hazırlanılır?

D-dimer ölçümü beslenmeden etkilenmediği için örnek vermeden önce aç kalmanıza gerek yoktur. Kan sulandırıcı ilaçlar yeni pıhtı oluşumunu azaltarak değeri düşürebilir; bu nedenle kullandığınız ilaçları mutlaka belirtin. Gebelik, yakın zamanda geçirilen ameliyat, yaralanma veya enfeksiyon gibi durumları bildirmeniz de sonucun doğru yorumlanmasını sağlar.

Kan, kol toplardamarından açık mavi kapaklı sitratlı tüpe alınır ve tüpün belirtilen çizgiye kadar dolması önemlidir. Acil olmayan, planlı kontrollerde hemşire evinize veya iş yerinize gelerek kan alabilir.

D-dimer sonucu ne anlama gelir?

Referans değerin altındaki bir D-dimer sonucu, özellikle pıhtı olasılığı düşük görülen kişilerde derin ven trombozu veya pulmoner emboli bulunmadığını desteklemede oldukça güvenilirdir. Yüksek sonuç ise vücutta pıhtı oluşup yıkıldığını gösterir, ancak pıhtının yerini veya nedenini söylemez. Bu nedenle yüksek değer tek başına tanı koydurmaz; hekim gerekirse ultrason veya tomografi gibi görüntüleme yöntemlerine başvurur.

D-dimer; gebelik, ileri yaş, yakın zamanda geçirilen ameliyat veya travma, enfeksiyon ve iltihabi hastalıklar, kanser, karaciğer ve böbrek hastalıkları gibi pek çok durumda da yükselebilir. İleri yaştaki kişilerde bazı hekimler yaşa göre ayarlanmış bir eşik değer kullanabilir. Eşik değerler kullanılan yönteme ve birime, ayrıca yaşa ve cinsiyete göre farklılık gösterebildiğinden sonucunuzu bu sayfada yer alan laboratuvar aralığıyla karşılaştırmak gerekir. Sonuç, belirtileriniz ve diğer bulgularla birlikte mutlaka bir hekim tarafından değerlendirilmelidir.